Ugoda podatkowa z fiskusem. Nowa szansa na zakończenie sporu?

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt zmian w Ordynacji podatkowej, który zakłada wprowadzenie do polskiego prawa nowej instytucji – ugody podatkowej.

Warto podkreślić już na wstępie: na ten moment mówimy wyłącznie o projekcie przepisów. Ostateczny kształt regulacji może jeszcze ulec zmianie w toku prac legislacyjnych. Mimo to projekt zasługuje na uwagę, ponieważ może mieć istotne znaczenie praktyczne dla podatników, którzy chcieliby zamknąć spór z organem bez wieloletniego postępowania.

Czym ma być ugoda podatkowa?

Ugoda podatkowa ma stanowić dodatkową i dobrowolną możliwość rozwiązania sporu pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym. Postępowanie w tej sprawie ma być wszczynane na wniosek podatnika.

Co istotne, ugoda będzie mogła dotyczyć wyłącznie zobowiązań podatkowych, których termin płatności już upłynął, a więc zaległości podatkowych.

Projekt przewiduje również ograniczenie przedmiotowe – ugoda podatkowa ma dotyczyć zobowiązań w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa. Nie będzie natomiast obejmować należności stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego.

Co będzie można uzgodnić?

Projektowana instytucja nie pozwoli na swobodne negocjowanie wysokości podatku. W ramach ugody nie będzie można uzyskać umorzenia zobowiązania ani „obniżenia” podatku w drodze porozumienia z organem.

Przedmiotem uzgodnień ma być przede wszystkim sposób spłaty zaległości, w szczególności:

• odroczenie terminu zapłaty,
• rozłożenie zaległości na raty,
• ustalenie harmonogramu spłaty.

Warto jednak pamiętać, że odroczenie terminu płatności i rozłożenie zaległości na raty funkcjonują w Ordynacji podatkowej jako ulgi w spłacie zobowiązań. Projektowana ugoda nie wprowadza więc całkowicie nowego mechanizmu, lecz łączy znane rozwiązania z odrębną procedurą.

Dla kogo?

Ugoda podatkowa ma być dostępna szeroko – z projektowanego rozwiązania będą mogli skorzystać:

• przedsiębiorcy,
• osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej,
• przedsiębiorcy także w zakresie podatków niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W przypadku przedsiębiorców istotnym ograniczeniem będą przepisy o pomocy publicznej. Korzyści wynikające z ugody będą musiały mieścić się w limitach pomocy de minimis albo spełniać warunki dopuszczalnej pomocy publicznej. To może być jeden z największych praktycznych minusów projektowanego rozwiązania, ponieważ u części przedsiębiorców realnie ograniczy możliwość skorzystania z ugody.

Jakie korzyści przewiduje projekt?

Najważniejsze skutki zawarcia ugody podatkowej mają dotyczyć odsetek oraz kosztów związanych ze spłatą zaległości.

Zgodnie z projektem zawarcie ugody będzie skutkować:

• zatrzymaniem dalszego naliczania odsetek za zwłokę od dnia złożenia wniosku,
• brakiem opłaty prolongacyjnej,
• zastosowaniem obniżonej stawki odsetek za zwłokę wobec zaległości objętej ugodą.

Obniżona stawka odsetek ma wynosić od 50% do 70% stawki podstawowej, w zależności od momentu złożenia wniosku.

Projekt przewiduje także istotny skutek na gruncie odpowiedzialności karnoskarbowej. Zawarcie ugody i terminowe wykonanie jej warunków ma wyłączać możliwość ścigania za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w zakresie objętym porozumieniem. Wszczęte postępowania miałyby podlegać umorzeniu.

Jak ma wyglądać procedura?

Wniosek podatnika powinien zawierać m.in. propozycję ugody, dokumentację dotyczącą zobowiązania, proponowany harmonogram spłaty oraz wymagane oświadczenia.

Co do zasady organem właściwym będzie naczelnik urzędu skarbowego właściwy dla danego zobowiązania. Jeżeli jednak została wszczęta kontrola celno-skarbowa, sprawę ma prowadzić naczelnik urzędu celno-skarbowego.

Projekt zakłada elektroniczny charakter procedury – pisma dotyczące ugody mają być składane i doręczane przez konto w e-Urzędzie Skarbowym.

Organ będzie miał 30 dni na wydanie postanowienia o przeprowadzeniu uzgodnień albo o odmowie przyjęcia propozycji bez ich prowadzenia. Jeżeli porozumienia nie uda się osiągnąć w ciągu trzech miesięcy od wpływu wniosku, organ wyda postanowienie o odmowie zawarcia ugody.

Praktyczne znaczenie

Ugoda podatkowa może być przydatna dla podatników, którzy chcą zakończyć spór, ograniczyć odsetki i uregulować zaległość na uzgodnionych warunkach. Nie będzie jednak formą amnestii – projekt przewiduje liczne wyłączenia, a jej zawarcie będzie zależało od oceny organu, w tym od tego, czy ugoda leży w interesie publicznym i jest korzystniejsza dla Skarbu Państwa niż dalsze działania administracji. Tak szeroka swoboda organów może mieć istotny wpływ na praktyczne funkcjonowanie tej instytucji i jej rzeczywistą dostępność dla podatników.

Zgodnie z projektem przepisy dotyczące ugody podatkowej mają wejść w życie 1 stycznia 2028 r.

Nasz zespół na bieżąco monitoruje prace nad projektowanymi zmianami i będzie informował o dalszym przebiegu procesu legislacyjnego.

Jak możemy pomóc?

Jednocześnie wspieramy podatników w bieżących sporach z organami podatkowymi – zarówno na etapie analizy sytuacji podatkowej, jak i przygotowania argumentacji oraz wyboru dostępnych środków działania.

Więcej o naszych usługach w zakresie doradztwa prawno-podatkowego dowiedzą się Państwo z naszej podstrony.

W razie pytań lub potrzeby omówienia konkretnej sprawy – zapraszamy do kontaktu.