Audyt zewnętrzny a wewnętrzny – najważniejsze różnice z perspektywy przedsiębiorcy

Tymoteusz Żygas

Starszy Konsultant w Dziale Audytu

Spis treści

Audyt wewnętrzny a zewnętrzny – czym się różnią i co wybrać dla swojej firmy?

Audyt zewnętrzny czy wewnętrzny? Oba pomagają ograniczać ryzyko w przedsiębiorstwie, ale odpowiadają na różne pytania.

Pierwszy, rozumiany jako badanie sprawozdania finansowego, służy potwierdzeniu wiarygodności sprawozdania finansowego, drugi ocenia zarządzanie ryzykiem oraz skuteczność procesów i mechanizmów kontroli. Audyt wewnętrzny może być przy tym prowadzony zarówno przez pracowników firmy, jak i zewnętrznych specjalistów.

Kiedy przedsiębiorstwo potrzebuje audytu zewnętrznego?

Audyt zewnętrzny może obejmować różne obszary działalności firmy.

Jedną z jego najważniejszych, prawnie uregulowanych form jest badanie sprawozdania finansowego, przeprowadzane przez niezależnego biegłego rewidenta działającego w imieniu firmy audytorskiej. Ocenia on, czy sprawozdanie we wszystkich istotnych aspektach rzetelnie przedstawia sytuację majątkową i finansową oraz wynik jednostki. Analizuje m.in. ryzyko zawyżenia przychodów czy błędnej wyceny zapasów. Efektem jest sprawozdanie z badania zawierające opinię. Opinia bez zastrzeżeń nie gwarantuje jednak braku nadużyć ani przyszłej wypłacalności. Zgodnie z KSB 200 celem badania jest uzyskanie racjonalnej, ale nie absolutnej pewności o braku istotnych zniekształceń.

Jakie cele realizuje audyt wewnętrzny?

Audyt wewnętrzny ocenia zarządzanie ryzykiem, mechanizmy kontroli i ład organizacyjny.

Sprawdza, czy procedury działają w praktyce i gdzie firma może tracić pieniądze. Przykład? Audytor weryfikuje, czy jedna osoba może dodać dostawcę, zmienić jego rachunek i zatwierdzić płatność. Takie połączenie uprawnień zwiększa ryzyko błędu lub nadużycia. Raport wskazuje nieprawidłowości i zalecane działania. Za ich wdrożenie odpowiada kierownictwo, a audytor monitoruje postępy. Audyt może prowadzić własny zespół albo zewnętrzny usługodawca; ważne są obiektywizm i niezależność organizacyjna.

Kiedy audyt jest obowiązkowy?

Badanie sprawozdania nakazują przepisy m.in. bankom, spółkom akcyjnym kontynuującym działalność (z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji) oraz grupom kapitałowym sporządzającym roczne sprawozdania skonsolidowane. W przypadku pozostałych jednostek objętych tymi regulacjami obowiązek powstaje po spełnieniu w poprzednim roku obrotowym co najmniej dwóch z trzech progów: 50 etatów średniorocznie, 3 125 000 euro sumy aktywów i 6 250 000 euro przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów. Kwoty przelicza się po średnim kursie NBP z dnia bilansowego poprzedniego roku. Badanie można też zamówić dobrowolnie, np. przed wejściem inwestora.

Audyt wewnętrzny jest w wielu firmach dobrowolny, choć np. w bankach również wymagają go przepisy.

Jak wybrać odpowiedni rodzaj audytu dla swojej firmy?

Jeśli przepisy, bank lub inwestor wymagają opinii o sprawozdaniu, właściwe będzie badanie przez biegłego rewidenta. Gdy firma chce ograniczyć straty w zakupach, wyjaśnić spadek marży lub sprawdzić bezpieczeństwo IT, pomocny może być audyt wewnętrzny. Nie są to usługi zamienne: poprawne sprawozdanie nie oznacza sprawnych procedur, a audyt procesów nie zastąpi opinii biegłego. Oba rodzaje audytu mogą jednak skutecznie się uzupełniać.

Czym różni się audyt zewnętrzny a wewnętrzny?

Audyt zewnętrzny ocenia rzetelność sprawozdania finansowego, a wewnętrzny – zarządzanie ryzykiem, procesy i mechanizmy kontroli.

Gdy firma chce ograniczyć straty, wykryć nieprawidłowości, usprawnić procedury lub sprawdzić bezpieczeństwo IT.

Tak. Pierwszy pomaga usprawniać procesy i ograniczać ryzyko, drugi potwierdza wiarygodność sprawozdania finansowego.

Nie dla każdej firmy. Obowiązek zależy od rodzaju jednostki i spełnienia określonych progów finansowych oraz zatrudnienia.

Chcesz być na bieżąco z UHY Poland?

Zapisz się do naszego newslettera i otrzymuj aktualizację ze świata audytu, księgowości i podatków, a także zaproszenia na organizowane przez nas webinaria i konferencje.

Aktualności

Bądź na bieżąco z nowościami UHY Poland: naszymi konferencjami i webinariami, aktualizacjami oferty czy nowelizacjami prawa. W sekcji aktualności znajdziesz najnowsze informacje i analizy związane z podatkami, finansami, audytem i raportowaniem ESG.

Publikujemy eksperckie komentarze, zmiany w przepisach oraz praktyczne wskazówki, które wspierają przedsiębiorców w podejmowaniu świadomych decyzji.

Poranki Podatkowe UHY: Rok 2027 pod znakiem zmian – co czeka przedsiębiorców?

Jakie zmiany czekają przedsiębiorców w 2027 roku? Podczas kolejnego spotkania z cyklu Poranki Podatkowe UHY...

Audyt zewnętrzny a wewnętrzny – najważniejsze różnice z perspektywy przedsiębiorcy

Jakie są najważniejsze różnice z perspektywy przedsiębiorcy między audytem zewnętrznym a wewnętrznym? Przeczytaj artykuł, aby...

Numer KSeF w płatnościach za faktury – nowe obowiązki od 1 stycznia 2027 r.

Od 1 stycznia 2027 r. zaczną obowiązywać nowe zasady oznaczania płatności za faktury. Przeczytaj artykuł,...

Nie każda cecha zatrudnienia przesądza o stosunku pracy – stanowisko GIP

Najnowsza interpretacja Głównego Inspektora Pracy pokazuje, że o charakterze współpracy decyduje jej rzeczywisty sposób wykonywania,...

Webinarium JPK CIT bez tajemnic – od przepisów do praktyki

Jak przygotować firmę do nowych obowiązków związanych z JPK CIT? Podczas 90-minutowego webinarium eksperci UHY...

Język / Language