Ryzyko kontynuacji działalności – kiedy staje się istotną niepewnością?

Tymoteusz Żygas

Starszy Konsultant w Dziale Audytu

Spis treści

Kiedy ryzyko kontynuacji działalności jest tylko ryzykiem?

W sprawozdawczości określenie „ryzyko kontynuacji działalności” bywa używane zbyt szeroko.

Czasem oznacza słabszy rok, niższą rentowność albo przejściowe problemy z płynnością. Bywa jednak sygnałem istotnej niepewności, którą trzeba jasno ujawnić. W skrajnej sytuacji nie chodzi już o ryzyko, lecz o brak podstaw do sporządzenia sprawozdania przy założeniu kontynuacji działalności. Rozróżnienie to jest kluczowe. Kontynuacja działalności to założenie domyślne, ale nie automatyczne. Nie wystarczy formalne istnienie jednostki ani deklaracja zarządu. Potrzebne są podstawy ekonomiczne, finansowe i prawne obejmujące co najmniej 12 miesięcy od dnia bilansowego.

Ryzyko, istotna niepewność czy brak podstaw do kontynuacji działalności?

W praktyce wyróżnia się trzy sytuacje.

  1. Pierwsza to jedynie ryzyko wymagające dalszej analizy. Spółka może ponosić straty, mieć napiętą płynność, naruszyć kowenanty albo zalegać dostawcom, a mimo to posiadać wiarygodny plan, finansowanie i zdolność regulowania zobowiązań. To sygnały ostrzegawcze, ale same nie przesądzają o zmianie podstawy sporządzenia sprawozdania.
  2. Drugą sytuacją jest istotna niepewność. Występuje wtedy, gdy zdarzenia lub warunki są tak znaczące, że wymagają ujawnienia w informacji dodatkowej bo bez tego użytkownik sprawozdania nie otrzymałby rzetelnego obrazu. Sprawozdanie nadal może być oparte na założeniu kontynuacji, ale informacja dodatkowa musi wskazywać źródła niepewności, założenia zarządu oraz dalsze działania.
  3. Trzecia sytuacja to brak podstaw do kontynuacji. Wtedy nota o ryzyku nie wystarcza. Jeżeli samo założenie jest niewłaściwe, problem dotyczy nie tylko ujawnień, lecz także odpowiedniej prezentacji czy wyceny aktywów, zobowiązań, rezerw itd. Aktywa wycenia się według możliwych cen sprzedaży netto, a jednostka ujmuje koszty i straty związane z utratą zdolności do dalszego działania.

Kiedy plany zarządu nie wystarczają?

Momentem granicznym jest sytuacja, w której plany zarządu nie odpowiadają zagrożeniom. Deklaracja o pozyskaniu inwestora, przedłużeniu finansowania czy odbudowie sprzedaży nie wystarcza. Audytor oraz adresat sprawozdania oczekuje potwierdzeń: umów, promes, uchwał, harmonogramów, decyzji banków lub właścicieli, a im bliższy termin spłaty zobowiązań, tym większe znaczenie mają twarde dowody.

Kontynuacja działalności a opinia z badania

Dla opinii z badania zasadnicze są dwa pytania: czy założenie kontynuacji działalności jest właściwe i czy ujawnienia są wystarczające. Jeśli kontynuacja jest zasadna, a ujawnienia adekwatne, opinia może pozostać niezmodyfikowana, z odrębną sekcją dotyczącą tej niepewności. Gdy sprawozdanie oparto na kontynuacji mimo braku podstaw, KSB 570 wskazuje na opinię negatywną.

Czy założenie kontynuacji działalności jest właściwe?

Czy ujawnienia są wystarczające

Ocena kontynuacji działalności powinna zaczynać się od analizy

Dlatego ocena kontynuacji działalności powinna zaczynać się od udokumentowanej analizy, a nie od redagowania noty. Najważniejsze pytanie brzmi: czy kontynuacja wynika z realnych przesłanek, czy tylko z potrzeby utrzymania dotychczasowej prezentacji? Tu ryzyko staje się kwestią odpowiedzialności zarządu, jakości sprawozdania oraz wniosków audytora w badaniu.

Jak możemy pomóc?

Nasz zespół wspiera przedsiębiorstwa w badaniu sprawozdań finansowych, w tym w ocenie przesłanek dotyczących kontynuacji działalności i związanych z nią ryzyk. Jeśli potrzebujesz wsparcia w tym obszarze, skontaktuj się z naszymi ekspertami, aby omówić sytuację swojej organizacji.

Kiedy ryzyko kontynuacji działalności staje się istotną niepewnością?

Istotna niepewność występuje wtedy, gdy zdarzenia lub warunki dotyczące jednostki są na tyle znaczące, że wymagają ujawnienia w informacji dodatkowej. Bez takiego ujawnienia użytkownik sprawozdania nie otrzymałby rzetelnego obrazu sytuacji. Sprawozdanie nadal może być sporządzone przy założeniu kontynuacji działalności, ale informacja dodatkowa powinna wskazywać źródła niepewności, założenia zarządu oraz planowane działania.

W praktyce można wyróżnić trzy sytuacje: samo ryzyko wymagające dalszej analizy, istotną niepewność wymagającą odpowiednich ujawnień oraz brak podstaw do kontynuacji działalności. Straty, niższa rentowność, problemy z płynnością, naruszenie kowenantów czy zaległości wobec dostawców nie muszą same w sobie oznaczać braku podstaw do kontynuacji działalności, jeśli jednostka ma wiarygodny plan, finansowanie i zdolność regulowania zobowiązań.

Ocena kontynuacji działalności powinna opierać się na udokumentowanej analizie przesłanek ekonomicznych, finansowych i prawnych. Sama deklaracja zarządu dotycząca pozyskania inwestora, przedłużenia finansowania czy odbudowy sprzedaży nie wystarcza. Znaczenie mają konkretne potwierdzenia, takie jak umowy, promesy, uchwały, harmonogramy czy decyzje banków lub właścicieli. Szczególnie istotne są twarde dowody, gdy zbliżają się terminy spłaty zobowiązań.

Przy ocenie opinii z badania istotne są dwa pytania: czy założenie kontynuacji działalności jest właściwe oraz czy ujawnienia są wystarczające. Jeżeli kontynuacja jest zasadna, a ujawnienia adekwatne, opinia może pozostać niezmodyfikowana, z odrębną sekcją dotyczącą tej niepewności. Jeżeli sprawozdanie finansowe oparto na kontynuacji działalności mimo braku podstaw, KSB 570 wskazuje na opinię negatywną.

Chcesz być na bieżąco z UHY Poland?

Zapisz się do naszego newslettera i otrzymuj aktualizację ze świata audytu, księgowości i podatków, a także zaproszenia na organizowane przez nas webinaria i konferencje.

Aktualności

Bądź na bieżąco z nowościami UHY Poland: naszymi konferencjami i webinariami, aktualizacjami oferty czy nowelizacjami prawa. W sekcji aktualności znajdziesz najnowsze informacje i analizy związane z podatkami, finansami, audytem i raportowaniem ESG.

Publikujemy eksperckie komentarze, zmiany w przepisach oraz praktyczne wskazówki, które wspierają przedsiębiorców w podejmowaniu świadomych decyzji.

ryzyko

Kiedy ryzyko kontynuacji działalności przestaje być tylko ryzykiem?

Kiedy ryzyko kontynuacji działalności staje się istotną niepewnością? Sprawdź, jak oceniać kontynuację działalności i jakie...

Nowa skala PIT od 2027 roku. Kto zyska najbardziej?

Od 2027 r. skala podatkowa ma zostać zmieniona. Próg 120 tys. zł zostanie podniesiony do...

MSSF 18 – jakie zmiany w sposobie raportowania wprowadza nowy standard?

Raportowanie finansowe czekają duże zmiany. Poznaj zasady, których wymagać będzie implementacja nowego międzynarodowego standardu sprawozdawczości...
Poranki Podatkowe w Gliwicach

Poranki Podatkowe w Gliwicach

Zapraszamy na kolejną stacjonarną edycję Poranków Podatkowych UHY. Tym razem eksperci UHY Poland omówią temat...

Konferencja CFO 2026

CFO 2026 to hybrydowa konferencja dla osób odpowiedzialnych za finanse, podatki i rozwój organizacji. Spotkanie...