Dlaczego wyrok T-689/24 jest tak istotny?

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 11 lutego 2026 r. w sprawie T-689/24 wywołał duże poruszenie wśród podatników oraz doradców podatkowych. Orzeczenie dotyczyło jednej z najbardziej praktycznych kwestii dotyczących podatku VAT – ustalenia momentu wykonania prawa do odliczenia podatku naliczonego przez nabywcę towaru lub usługi. Sąd UE uznał, że przepisy krajowe uzależniające możliwość odliczenia VAT od otrzymania faktury w tym samym okresie rozliczeniowym, w którym powstało prawo do odliczenia, mogą pozostawać w sprzeczności z prawem unijnym.

Sąd UE orzekł, że polskie przepisy (art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT) są niezgodne z dyrektywą VAT oraz zasadami neutralności i proporcjonalności. Niezgodność dotyczy uzależnienia momentu odliczenia podatku od daty fizycznego otrzymania faktury, podczas gdy Dyrektywa wymaga jedynie posiadania faktury w momencie składania deklaracji. 

Sprawa trafiła do ponownej oceny TSUE

W marcu 2026 r. poinformowano, że Pierwszy Rzecznik Generalny TSUE uruchomił szczególną procedurę kontroli tego orzeczenia. Podstawę stanowi art. 256 ust. 3 TFUE (Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), który umożliwia poddanie wyroków Sądu UE wydanych w sprawach prejudycjalnych weryfikacji przez Trybunał Sprawiedliwości w sytuacji występowania poważnego ryzyka naruszenia jedności lub spójności prawa Unii. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą C-167/26 RX.

Ostateczny rezultat toczącej się właśnie procedury rewizyjnej może mieć doniosłe znaczenie z punktu widzenia krajowej praktyki stosowania przepisów ustawy o VAT będących przedmiotem omawianego rozstrzygnięcia.

Jak wyrok może wpłynąć na funkcjonowanie KSeF?

Sprawa T-689/24 szczególnego znaczenia nabiera bowiem w kontekście wdrożonego niedawno Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), którego jednym z podstawowych założeń jest precyzyjne określenie momentu wystawienia oraz otrzymania faktury.

W obecnym modelu funkcjonowania KSeF faktura uznawana jest za otrzymaną przez nabywcę w chwilą wprowadzenia jej do systemu (nadania jej w systemie numeru KSEF). Rozwiązanie to miało ograniczyć liczbę sporów dotyczących daty wpływu dokumentu i uprościć ustalanie okresu rozliczeniowego dla celów VAT.

Jeżeli jednak ostateczne rozstrzygnięcie TSUE potwierdzi stanowisko wyrażone w wyroku T-689/24, znaczenie momentu „otrzymania” faktury może zostać istotnie ograniczone. W praktyce kluczowe stanie się bowiem ustalenie, czy przed złożeniem deklaracji podatnik posiadał fakturę dokumentującą transakcję oraz czy zostały spełnione materialne przesłanki odliczenia podatku.

Co wyrok może oznaczać dla podatników?

Potwierdzenie stanowiska Sądu UE mogłoby również otworzyć drogę do składania korekt przez podatników. Podatnicy mogliby argumentować, że prawo do odliczenia powstało już w okresie, w którym miało miejsce zdarzenie gospodarcze (dostawa towarów / wyświadczenie usługi), a późniejsze ograniczenia wynikające wyłącznie z krajowych wymogów formalnych pozostają niezgodne z dyrektywą VAT.

Możliwe scenariusze po rozstrzygnięciu TSUE

Jeżeli stanowisko Sądu UE zostanie utrzymane, podatnicy mogą uzyskać podstawę do korygowania dotychczasowych rozliczeń oraz dochodzenia zwrotu nadpłaconych kwot wynikających z opóźnionego prawa do odliczenia VAT. W praktyce oznaczałoby to odejście od restrykcyjnego podejścia organów podatkowych i większe znaczenie materialnych przesłanek prawa do odliczenia.

Jeżeli jednak TSUE uchyli lub zmodyfikuje rozstrzygnięcie, może dojść do utrzymania dotychczasowej praktyki, zgodnie z którą moment otrzymania faktury pozostaje kluczowym elementem określającym okres realizacji prawa do odliczenia.