Współczesna sprawozdawczość finansowa stoi przed rosnącym wyzwaniem zapewnienia przejrzystości i porównywalności danych prezentowanych przez przedsiębiorstwa. Poznaj zasady, których wymagać będzie implementacja nowego międzynarodowego standardu sprawozdawczości finansowej.
Starsza Konsultantka w Dziale Audytu UHY Poland
Po przeczytaniu artykułu:
W odpowiedzi na potrzeby interesariuszy związane z rosnącym wyzwaniem zapewnienia przejrzystości i porównywalności danych prezentowanych przez przedsiębiorstwa, Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości wprowadziła MSSF 18 – nowy standard regulujący sposób prezentacji informacji finansowych. Jego celem jest uporządkowanie struktury rachunku zysków i strat, ograniczenie dowolności w prezentowaniu wyników oraz zwiększenie wiarygodności wskaźników stosowanych przez jednostki.
Głównym celem wprowadzenia MSSF 18 jest przede wszystkim ujednolicenie sposobu prezentacji wyników finansowych przedsiębiorstw oraz zwiększenie ich przejrzystości dla użytkowników sprawozdań finansowych. Standard ten koncentruje się na sprawozdaniu z zysków i strat, wprowadzając obowiązkową strukturę opartą na pięciu głównych kategoriach: operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej, podatku dochodowym oraz działalności zaniechanej.
Kluczowym elementem jego istoty jest także ograniczenie dowolności w stosowaniu alternatywnych mierników wyników poprzez nałożenie obowiązku ich szczegółowego ujawniania i uzgadniania z danymi sporządzonymi zgodnie z MSSF. Ponadto MSSF 18 wzmacnia zasady agregacji i prezentacji informacji, kładąc nacisk na istotność oraz czytelność danych, co w konsekwencji ma prowadzić do lepszej porównywalności sprawozdań finansowych między jednostkami oraz zwiększenia ich użyteczności w procesie podejmowania decyzji ekonomicznych.
Nałożenie na jednostki obowiązku prezentowania wyników finansowych w ramach ściśle określonych kategorii jest jedną z głównych zmian, jakie wprowadza standard.
Określenie pięciu grup: działalności operacyjnej, inwestycyjnej, finansowej, podatku dochodowego i działalności zaniechanej eliminuje dotychczasową swobodę w klasyfikacji przychodów i kosztów, która w praktyce prowadziła do istotnych różnic w prezentacji wyników pomiędzy podmiotami. Wprowadzenie jednolitego podziału kategorii wynikowych sprzyja zwiększeniu spójności sprawozdań finansowych oraz ułatwia ich analizę – zarówno w ujęciu międzyokresowym, jak i pomiędzy poszczególnymi podmiotami.
Kolejnym istotnym rozwiązaniem wprowadzonym przez MSSF 18 jest obowiązek prezentacji wyników pośrednich – sum i sum cząstkowych w odniesieniu do:
Powyższe poziomy zagregowania informacji pełnią funkcję kluczowych miar oceny efektywności działalności jednostki, a ich wprowadzenie eliminuje dotychczasową dowolność w definiowaniu i prezentowaniu wyników częściowych, co w praktyce prowadziło do ograniczonej porównywalności danych finansowych. Ujednolicenie wyników pośrednich dostarcza spójne punkty odniesienia do prowadzenia analiz kondycji finansowej i zdolności generowania zysków w ramach podstawowej działalności operacyjnej spółki.
Istotną nowością wprowadzoną przez MSSF 18 jest uregulowanie tzw. miar wyników zarządczych (Management Performance Measures, MPM), które dotychczas były stosowane w sposób niejednolity i niewystarczająco przejrzyście. Standard nie zakazuje prezentowania alternatywnych wskaźników, np. skorygowana EBITDA, jednak nakłada on na jednostki obowiązek ich szczegółowego ujawnienia. W szczególności wymagane jest przedstawienie definicji stosowanego wskaźnika, sposobu jego kalkulacji, uzgodnienia z konkretnymi wielkościami wynikającymi ze sprawozdań sporządzonych zgodnie z MSSF oraz wyjaśnienia jego użyteczności dla użytkownika sprawozdania finansowego. Standard nakłada na jednostkę obowiązek uwzględnienia w oddzielnym punkcie informacji dodatkowej wszystkich informacji na temat mierników wyniku działalności określonych przez kierownictwo.
Kolejnym istotnym elementem, który został doprecyzowany w standardzie, są zasady agregacji danych. Jednostki powinny łączyć pozycje o podobnym charakterze i funkcji ekonomicznej, natomiast rozdzielać te elementy, które różnią się istotnie pod względem natury, ryzyka lub wpływu na wynik finansowy. Kluczowym kryterium jest niezmiennie zasada istotności, determinująca zakres szczegółowości prezentowanych danych. W praktyce oznacza to konieczność takiego kształtowania struktury sprawozdania, aby z jednej strony unikać nadmiernego zagregowania, które mogłoby zaciemniać obraz sytuacji finansowej jednostki, z drugiej zaś – ograniczać nadmierną szczegółowość utrudniającą analizę. Tak przyjęte założenie ma na celu zapewnienie równowagi pomiędzy czytelnością a informacyjną wartością sprawozdania.
Zmiany, jakie wprowadza MSSF 18 dotyczą także sprawozdania z przepływów pieniężnych. Ich celem jest zwiększenie spójności prezentacyjnej w relacji do rachunku zysków i strat, przy jednoczesnym zachowaniu powiązań z regulacjami zawartymi w MSR 7. Nowe podejście zmierza do ograniczenia dotychczasowej elastyczności w klasyfikowaniu określonych przepływów, w szczególności dotyczących odsetek i dywidend, które wcześniej mogły być prezentowane w różnych kategoriach działalności. Standard akcentuje potrzebę bardziej konsekwentnego przyporządkowania przepływów pieniężnych do działalności operacyjnej, inwestycyjnej lub finansowej, w sposób odzwierciedlający ich ekonomiczną istotę oraz zgodny z prezentacją wyników w rachunku zysków i strat. W efekcie proponowane rozwiązania przyczyniają się do zwiększenia porównywalności danych między jednostkami oraz poprawy jakości informacji finansowej.
Istotnym elementem zmian wprowadzonych przez MSSF 18 jest rozszerzenie zakresu ujawnień prezentowanych w notach objaśniających do sprawozdań finansowych. Standard nakłada na jednostki obowiązek bardziej szczegółowego opisu struktury osiąganych wyników, w tym wyjaśnienia sposobu klasyfikacji przychodów i kosztów w ramach poszczególnych kategorii działalności. Szczególny nacisk położono także na konieczność ujawniania informacji dotyczących pozycji o charakterze nietypowym lub jednorazowym, które mogą istotnie wpływać na interpretację wyników finansowych. Ponadto jednostki zobowiązane są do transparentnego prezentowania miar wyników zarządczych (MPM), wraz z ich definicją, metodologią obliczeń i uzgodnieniem do danych sporządzonych zgodnie z MSSF.
Pomimo szerokiego zakresu zmian w obszarze prezentacji informacji finansowych, MSSF 18 nie ingeruje w fundamentalne zasady ujmowania i wyceny pozycji sprawozdawczych. W szczególności standard nie modyfikuje zasad rozpoznawania przychodów, które nadal są regulowane przez MSSF 15, ani nie wprowadza zmian w zakresie wyceny aktywów i zobowiązań, pozostawiając te kwestie w gestii innych obowiązujących standardów. Zakres regulacji MSSF 18 koncentruje się przede wszystkim na sposobie prezentacji oraz ujawniania informacji w sprawozdaniach finansowych, dążąc do zwiększenia ich przejrzystości i porównywalności. Oznacza to, że wprowadzone zmiany mają charakter głównie prezentacyjny, a nie pomiarowy, co pozwala zachować ciągłość stosowanych zasad rachunkowości przy jednoczesnym podniesieniu jakości informacji komunikowanych interesariuszom.
Wdrożenie MSSF 18 wiąże się nie tylko z korzyściami w zakresie przejrzystości sprawozdawczości, lecz także z istotnymi wyzwaniami dla jednostek sporządzających sprawozdania finansowe. Jednym z kluczowych ryzyk jest wpływ zmiany klasyfikacji przychodów i kosztów na dotychczasowe wskaźniki efektywności (KPI), które mogą ulec modyfikacjom bez faktycznej zmiany sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa. Może to prowadzić do trudności w zachowaniu porównywalności danych w ujęciu historycznym oraz wymagać odpowiedniego przekształcenia danych porównawczych. Ponadto implementacja nowych wymogów wiąże się z koniecznością przebudowy systemów raportowania zarządczego oraz dostosowania procesów wewnętrznych, co generuje dodatkowe koszty organizacyjne i operacyjne. Istotnym aspektem jest również zwiększona kontrola nad stosowaniem alternatywnych miar wyników, które od tej pory podlegają bardziej rygorystycznym zasadom ujawnień i uzgodnień. W konsekwencji jednostki muszą zwrócić szczególną uwagę na spójność prezentowanych informacji i transparentność komunikowanych danych.
Standard MSSF 18, opublikowany przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości w 2024 r., zastępuje dotychczasowy standard MSR 1 w zakresie prezentacji wyników. Zgodnie z przyjętymi regulacjami jego obowiązkowe zastosowanie przewidziano dla okresów sprawozdawczych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 r. lub później, przy czym dopuszcza się wcześniejsze zastosowanie standardu, pod warunkiem ujawnienia tego faktu w sprawozdaniu finansowym. Wprowadzenie MSSF 18 wiąże się z koniecznością retrospektywnego zastosowania, co oznacza, że jednostki powinny odpowiednio przekształcić dane porównawcze, aby zapewnić ich spójność z nowymi zasadami prezentacji. Okres przejściowy pomiędzy publikacją a obowiązkowym wdrożeniem ma umożliwić przedsiębiorstwom dostosowanie systemów rachunkowości, procedur raportowania oraz polityk rachunkowości, co jest szczególnie istotne ze względu na zmiany w strukturze rachunku wyników oraz prezentacji całkowitego dochodu.
Wprowadzenie MSSF 18 stanowi istotny krok w kierunku zwiększenia przejrzystości, spójności oraz porównywalności sprawozdań finansowych sporządzanych zgodnie z MSSF. Nowy standard odpowiada na dotychczasowe niedoskonałości regulacyjne, w szczególności w zakresie dowolności prezentacyjnej oraz braku ujednolicenia stosowanych miar wyników, proponując bardziej ustrukturyzowane i szczegółowe podejście do prezentacji informacji finansowych. Jednocześnie, przy zachowaniu dotychczasowych zasad ujmowania i wyceny, MSSF 18 koncentruje się na poprawie jakości komunikacji informacji finansowych pomiędzy jednostkami a użytkownikami sprawozdań, w tym inwestorami i analitykami. Pomimo wyzwań związanych z jego implementacją, takich jak konieczność dostosowania systemów raportowania czy redefinicja wybranych wskaźników, standard ten należy postrzegać jako ważny element rozwoju międzynarodowej sprawozdawczości finansowej, zmierzającej w kierunku zwiększenia jej użyteczności w procesach decyzyjnych.
Zachęcamy do kontaktu z naszymi ekspertami, którzy mogą wesprzeć Państwa we wdrożeniu i stosowaniu Międzynarodowych Standardów Rachunkowości i Sprawozdawczości Finansowej (MSR i MSSF).
Nasz zespół pomoże zrozumieć wpływ regulacji MSR/MSSF na sprawozdania finansowe, zidentyfikuje obszary wymagające zmian i wesprze w ich wdrożeniu – zarówno w zakresie przepisów, jak i narzędzi IT.
Podstawa prawna:
Rozporządzenie Komisji (UE) 2026/338 zmieniające rozporządzenie (UE) 2023/1803 w odniesieniu do Międzynarodowego Standardu Sprawozdawczości Finansowej 18.
Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/2822 z dnia 19 grudnia 2023 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2023/1803 w odniesieniu do Międzynarodowego Standardu Rachunkowości 1
MSSF 18 ujednolica sposób prezentacji wyników finansowych. Wprowadza m.in. określone kategorie w rachunku zysków i strat, obowiązkowe sumy cząstkowe oraz nowe wymogi dotyczące ujawniania informacji.
MSSF 18 będzie obowiązkowy dla okresów sprawozdawczych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 r. lub później. Możliwe jest również jego wcześniejsze zastosowanie.
MPM to miary wyników stosowane przez kierownictwo, np. skorygowana EBITDA. MSSF 18 wymaga ich szczegółowego ujawnienia, w tym definicji, sposobu kalkulacji i uzgodnienia z danymi zgodnymi z MSSF.
Chcesz być na bieżąco z UHY Poland?
Zapisz się do naszego newslettera i otrzymuj aktualizację ze świata audytu, księgowości i podatków, a także zaproszenia na organizowane przez nas webinaria i konferencje.
Aktualności
Bądź na bieżąco z nowościami UHY Poland: naszymi konferencjami i webinariami, aktualizacjami oferty czy nowelizacjami prawa. W sekcji aktualności znajdziesz najnowsze informacje i analizy związane z podatkami, finansami, audytem i raportowaniem ESG.
Publikujemy eksperckie komentarze, zmiany w przepisach oraz praktyczne wskazówki, które wspierają przedsiębiorców w podejmowaniu świadomych decyzji.
