Konsultantka w Dziale Doradztwa Prawno-Podatkowego
Zmiany planowane w ramach reformy Państwowej Inspekcji Pracy to wyraźny sygnał dla przedsiębiorców, że dotychczasowe modele współpracy wymagają ponownej weryfikacji. Sejm zakończył już prace nad ustawą, a 12 marca 2026 r. Senat przyjął ją bez poprawek i skierował do podpisu Prezydenta. Oznacza to, że przedsiębiorcy powinni już dziś przygotowywać się na bardziej wnikliwą ocenę modeli współpracy opartych na umowach cywilnoprawnych.
Najważniejsze informacje z artykułu
Ustawodawca zmierza przede wszystkim do zwiększenia skuteczności weryfikacji przypadków, w których współpraca formalnie oparta na umowie zlecenia albo kontrakcie B2B w rzeczywistości może odpowiadać warunkom zatrudnienia pracowniczego. Wśród najważniejszych założeń nowelizacji wskazuje się:
Istotnym elementem reformy pozostaje mechanizm reklasyfikacji umów cywilnoprawnych. Finalna wersja ustawy nie opiera się jednak na automatycznym przekształceniu zakwestionowanej relacji w stosunek pracy. Przyjęto bowiem model etapowy, w którym w pierwszej kolejności dochodzi do stwierdzenia naruszeń oraz wezwania do ich usunięcia, a dopiero niewykonanie tego obowiązku może skutkować zastosowaniem przewidzianych prawem instrumentów. Dla firm oznacza to konieczność ponownego przyjrzenia się modelom współpracy opartych na umowach B2B i umowach zlecenia – nie tylko pod kątem treści samych kontraktów, lecz także sposobu ich wykonywania w praktyce.
W przypadku współpracy B2B warto zwrócić uwagę przede wszystkim na to, czy kontraktor rzeczywiście działa jako niezależny przedsiębiorca. Kluczowe znaczenie może mieć:
Im bardziej model współpracy przypomina funkcjonowanie pracownika w strukturze organizacyjnej firmy, tym większe może być ryzyko zakwestionowania przyjętej formy prawnej. PIP od dawna wskazuje, że o charakterze relacji nie przesądza nazwa umowy, lecz rzeczywiste warunki jej wykonywania. Podobnie należy spojrzeć na umowy zlecenia. Tutaj również istotne jest to, czy zleceniobiorca zachowuje realną swobodę, czy też w praktyce wykonuje obowiązki w warunkach typowych dla pracy etatowej. Warto przeanalizować:
Jeżeli codzienna współpraca odtwarza typowe cechy stosunku pracy, sama kwalifikacja umowy jako cywilnoprawnej może okazać się niewystarczająca z perspektywy kontroli. Dla wielu przedsiębiorców najbliższe miesiące powinny być więc czasem uporządkowania modeli współpracy. W praktyce warto sprawdzić:
Dobrze przeprowadzony przegląd może ograniczyć ryzyka prawne, organizacyjne, a także te związane z rozliczeniami składkowymi i podatkowymi.
Nasz zespół wspiera przedsiębiorców w analizie umów B2B, umów zlecenia i innych modeli współpracy. Pomagamy ocenić zarówno samą treść kontraktów, jak i praktyczne zasady ich wykonywania oraz wynikające z nich ryzyka. Zapraszamy do kontaktu!
Reforma ma na celu skuteczniejsze identyfikowanie przypadków, w których umowy cywilnoprawne zastępują etat. Zmiany zakładają m.in. umożliwienie kontroli zdalnych, szersze korzystanie z danych ZUS i KAS oraz wprowadzenie mechanizmów pozwalających na ingerencję, gdy współpraca nosi wyraźne cechy stosunku pracy.
Zgodnie z nowymi przepisami nie dojdzie do automatycznego przekształcenia zakwestionowanej umowy w stosunek pracy. Ustawodawca przyjął model etapowy – kontrolerzy najpierw stwierdzą naruszenia i wezwą firmę do ich usunięcia, a dopiero w przypadku braku poprawy zastosują twardsze instrumenty prawne.
Kluczowe jest zapewnienie, że kontraktor faktycznie działa jako niezależny przedsiębiorca. Należy zwrócić uwagę na takie aspekty jak swoboda w organizowaniu miejsca i czasu pracy, możliwość korzystania z zastępstwa, odpowiedzialność za rezultat oraz ponoszenie własnego ryzyka gospodarczego.
O charakterze danej relacji nie przesądza sama nazwa umowy widniejąca na dokumencie, lecz rzeczywiste warunki świadczenia usług. Jeśli zleceniobiorca podlega nadzorowi, nie ma swobody w działaniu, musi osobiście świadczyć pracę i jest w pełni włączony w wewnętrzną organizację firmy, umowa może zostać zakwestionowana.
Zapisz się do naszego newslettera i otrzymuj aktualizację ze świata audytu, księgowości i podatków, a także zaproszenia na organizowane przez nas webinaria i konferencje.
Bądź na bieżąco z nowościami UHY Poland: naszymi konferencjami i webinariami, aktualizacjami oferty czy nowelizacjami prawa. W sekcji aktualności znajdziesz najnowsze informacje i analizy związane z podatkami, finansami, audytem i raportowaniem ESG.
Publikujemy eksperckie komentarze, zmiany w przepisach oraz praktyczne wskazówki, które wspierają przedsiębiorców w podejmowaniu świadomych decyzji.
