Fundacja rodzinna pod lupą – przygotuj ją na obowiązkowy audyt Zobacz nagranie webinarium

Natalia Domańska, biegły rewident, Associate partner UHY Poland: Witamy się z Państwem z naszego studia w Gliwicach. Kolejny webinar UHY Poland. Tym razem porozmawiamy o audycie fundacji rodzinnej. Ja nazywam się Natalia Domańska, jestem Associate Partnerką i biegłym rewidentem. Razem ze mną jest Edyta Krzywańska, coradca podatkowy i również Associate Partnerka. 

Edyta Krzywańska, doradca podatkowy, Associate Partner UHY Poland: Dzień dobry.  

N. D.: Mamy przygotowaną prezentację. Będziemy się tutaj tą prezentacją posługiwać i przejdziemy sobie przez nią. Za chwilę pokażemy państwu, o czym będziemy rozmawiać, jaki mamy plan na to nasze dzisiejsze wydarzenie.

Bez wątpienia temat fundacji rodzinnych jest dość gorący, istotny, na pewno dla nas jako dla tych osób, które zostały wskazane w ustawie jako osoby, które mają ten audyt przeprowadzać. Więc rzeczywiście dla nas jest to taki temat dość istotny i w ostatnim czasie często gdzieś tam konsultujemy się. Mamy też pierwsze zlecenia w zakresie właśnie audytu fundacji rodzinnej, więc jest to taki temat dla nas ważny, gorący. Niestety nie do końca wszystkie przepisy, które obecnie obowiązują, i to państwu będziemy chciały pokazać, niestety nie wszystkie te przepisy precyzują dokładnie jak ma ten audyt wyglądać, więc dzisiaj będziemy tutaj z Edytą na ten temat rozmawiać. Zachęcamy do zadawania pytań, tutaj na czacie można pisać te pytania. Będziemy próbowały gdzieś w trakcie, bądź też na koniec odpowiedzieć na te pytania. Jeżeli nie będziemy znały odpowiedzi, bo też może się taka sytuacja przydarzyć, to wtedy bez wątpienia mailowo z państwem się skontaktujemy i postaramy się tej odpowiedzi udzielić. 

E.K.: Ja tylko chciałam dodać, że ten audyt fundacji rodzinnej jest ważny nie tylko dla nas, ale jest ważny przede wszystkim dla państwa, dla fundacji rodzinnych, dla beneficjentów, bo ten audyt jest przeprowadzony po to, żeby poznać sytuację fundacji, poznać, czy jest ona prowadzona w sposób zgodny z przepisami i żeby dać ocenę beneficjentom, w jaki sposób jest zarządzana taka fundacja i czy ta forma jest powinna być dalej kontynuowana, czy też może należy wprowadzić jakieś zmiany w zakresie zarządzania tą fundacją.

N.D.: Dokładnie. Myślę, że zaczynamy i będziemy sobie po kolei tutaj przechodzić.

E.K.: Okej. Na tym slajdzie prezentujemy państwu naszą dzisiejszą agendę. Agendę naszego spotkania, czyli o tym, o czym chcielibyśmy z państwem dzisiaj porozmawiać, to, co chcielibyśmy państwu pokazać i przedyskutować. W pierwszej kolejności będziemy mówić o podstawach prawnych obowiązkowego audytu fundacji rodzinnej, ale też o podstawach prawnych samego funkcjonowania fundacji rodzinnej w Polsce. Tutaj Natalia przybliży państwu też plany, które się gdzieś tam pojawiają.

N.D.: Tak, przedstawię ten proces legislacyjny.

E.K.: Tak, bo będziemy mieć weryfikację ustawy, więc tutaj Natalia też państwu o tym trochę opowie. W dalszej kolejności opowiemy o tym, kto powinien przeprowadzić taki audyt. Bo tutaj ustawa bardzo konkretnie wskazuje, jakie osoby powinny należeć do zespołu przeprowadzającego audyt. Zastanowimy się nad tym, jak często ten audyt powinien być przeprowadzany, bo ta częstotliwość też jest różna dla różnych podmiotów. Zobaczymy też czy każda fundacja ma obowiązek badania sprawozdania finansowego i kiedy ten obowiązek tak naprawdę występuje. Przyjrzymy się trochę zakresowi tego audytu. Zakresowi, który ustawa nam pokazuje, chociaż ten zakres jest taki nie do końca określony, ale spróbujemy pokazać państwu w jaki sposób my ten zakres rozumiemy i jakie obszary w naszej ocenie powinny podlegać weryfikacji. I druga część naszej prezentacji to już taka bardziej praktyka, czyli praktyczne zastosowanie tych przepisów i przeprowadzenie tego audytu. Więc tutaj zastanowimy się nad tym, w jaki sposób wybrać partnera do przeprowadzenia tego audytu, bo tutaj przepisy też nam wskazują pewne obowiązki, które muszą być spełnione po drugiej stronie, po stronie przeprowadzającej audyt, więc to jest istotna rzecz. Zastanowimy się nad tym, ile taki audyt powinien kosztować, bo te koszty też na pewno są takim czynnikiem, który państwa bardzo interesuje. 

N.D.: Tak, a to są specjaliści jednak, którzy zostali wskazani w tej ustawie i wydaje się, że ten koszt niestety może być dla fundacji, która no raczej…

E.K.: No na pewno dla tych większych fundacji ten koszt będzie większy niż mniejszy, bo wszystko też zależy oczywiście od tych elementów, które będą nam generować tę cenę. O tym państwu też później opowiemy.

Zastanowimy się nad tym, ile trwa audyt, w jaki sposób on przebiega i na końcu taka mała informacja o tym, jak się do tego audytu przygotować, bo możemy się przygotować do tego audytu tak, żeby rozpoczynając pracę przeszły one sprawnie i i szybko.  

N.D.: Tak, zdecydowanie tak. Wtedy ten czas trwania tego audytu powinien odpowiednio się skrócić, o ile ta praca będzie efektywna. Dobrze. To przejdźmy sobie do tego procesu legislacyjnego. Omówmy jak to wygląda na ten moment. No bo właśnie ustawa o fundacji rodzinnej, która jest ustawą z dnia 26 stycznia 2023 roku, weszła nam w życie 22 maja 2023 roku. Tam zostało wskazane w tej ustawie w artykule 143, że Rada Ministrów dokona przeglądu funkcjonowania przepisów tej ustawy i przedłoży Sejmowi i Senatowi informacje o skutkach jej obowiązywania wraz z propozycjami zmian po upływie trzech lat od dnia wejścia w życie. No więc w maju tego roku minęły trzy lata obowiązywania tej ustawy i rzeczywiście nawet na początku roku można było znaleźć informacje na stronach sejmowych, że rozpoczynają się pewne prekonsultacje, konsultacje. Można było zgłaszać jakieś swoje pierwsze uwagi. Już abstrahuję od tego, że w zeszłym roku w październiku miały wejść pewne zmiany do tej ustawy. One akurat wtedy dotyczyły w dużej mierze tak naprawdę opodatkowania. Wtedy prezydent zawetował tę ustawę właśnie sugerując też czy opierając się na tym przepisie, który wskazuje, że tej ustawy no nie ruszajmy przez trzy lata. Ruszmy ją dopiero po trzech latach obowiązywania. Więc te prekonsultacje gdzieś się już odbywały, teraz nadal trwają kolejna tura, dogrywka, ale można na stronach właśnie rządowych znaleźć informacje z tabelą uwag. Te pierwsze właśnie uwagi po tych konsultacjach, one chyba w marcu właśnie tego roku były opublikowane, więc tam można sobie przejrzeć jak specjaliści, doradcy, radcowie prawni, prawnicy oceniają tę ustawę.

E.K.: Czy my będziemy zgłaszać uwagi? 

N.D.: Będziemy zgłaszać uwagi i to za chwilę państwu pokażę na kolejnym slajdzie. Bo rzeczywiście dalej na tych stronach rządowych można znaleźć informację, że Ministerstwo Rozwoju i Technologii, w ogóle to też jest zupełnie inna dodatkowa historia, jakie ministerstwa się zajmują tą ustawą. No bo mamy Ministerstwo Rozwoju Technologii, mamy Ministerstwo Finansów, co wydaje się, że jest okej, no ale mamy też Ministerstwo Sprawiedliwości, które publikuje rozporządzenie dotyczące chociażby rejestru tych fundacji rodzinnej. Więc naprawdę kilka ministerstw się pochyla nad tym tematem. Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie było jakimś pierwszym ministerstwem, który mi przychodziło na myśl w zakresie nowelizacji tej ustawy, ale rzeczywiście tak jest. I to ministerstwo wraz z Ministerstwem Finansów prowadzi pracę nad projektem przeglądu tej ustawy o fundacji rodzinnej. W dniu 11 czerwca albo 12 czerwca został udostępniony projekt przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej. Można to znaleźć na stronach gov. Więc zachęcam państwa też, żeby państwo sobie do tego przeglądu zajrzeli i zweryfikowali, co tam zostało zmienione. 

E.K.: Ale to jest na razie projekt.  

N.D.: Tak, to jest na razie projekt. Tak więc jeszcze mamy tam też informację, że do 25 czerwca można zgłaszać swoje propozycje zmian do ustawy i właśnie my to będziemy robić, bo też po tej pierwszej tabeli uwag, które właśnie w tych pierwszych konsultacjach, prekonsultacjach, można znaleźć na stronach rządowych, tam wielu doradców to nie są doradcy żadnej raczej firmy audytorskiej. Tam bardzo dużo prawników swoje uwagi zgłaszało. Mamy mało tej takiej strony właśnie rachunkowej, sprawozdawczej, więc my na pewno będziemy chcieli zgłosić swoje propozycje zmian, a jeżeli nie propozycje zmian stricte do tej ustawy, to jakieś takie tematy, które są niejasne, właśnie chociażby w zakresie sprawozdawczości tej fundacji rodzinnej. No bo tutaj wydaje mi się, że powinny być jakieś stricte standardy, które pod tę fundację są przygotowane. Tego nie ma na ten moment. Więc będziemy zgłaszać swoje propozycje zmian. W tym przeglądzie ustawy, który jest właśnie z początku czerwca tego roku dostępny na stronach tak naprawdę o audycie tam są dwa zdania. Ten projekt ma rzeczywiście wiele stron, ale o audycie tam są tak naprawdę dwa zdania. Pierwsze opracowanie wytycznych dla biegłych doradców, adwokatów w zakresie właśnie tego audytu, tego zakresu audytu, nad czym mają się te osoby pochylić. No i drugie zdanie mówi o wprowadzeniu możliwości przeprowadzenia audytu na żądanie zgromadzenia beneficjentów. Tak, no teraz jakby nie ma takiej możliwości. Teraz zarząd podpisuje umowę. Jest to wprost wskazane w przepisach, więc tak naprawdę to są dwie takie jakieś propozycje zmian do tej ustawy, które wskazane są w zakresie tego audytu fundacji, czyli rozdział dziewiąty, tak? Bo tutaj będziemy mówić o tym rozdziale głównie dziewiątym.

E.K.: Natomiast te propozycje na pewno jeśli chodzi o zakres samego audytu są słuszne, bo ten zakres jak państwo za chwileczkę też zobaczą na naszej prezentacji jest sformułowany bardzo ogólnie i tak naprawdę ciężko jest… Nie ma żadnych wytycznych, które by pozwoliły jakiś standard zachować, więc może być tak, że jeden podmiot przeprowadzający audyt będzie badać jedne okoliczności, drugi będzie badać zupełnie inne.

N.D.: Skupią się na innych elementach. 

E.K.: Dokładnie tak, więc ciężko tu o jakąś porównywalność, jakąś standaryzację, więc myślę, że to jest dobry krok, żeby tutaj takie wytyczne się pojawiły i żeby były wskazówki do tego dla nas jak to powinno być przeprowadzone, żeby zachować wszystkie normy i standardy. 

N.D.: Tak. No tych wątpliwości w ustawie jest wiele, więc będziemy tutaj państwu wskazywać właśnie na te wątpliwości i też na taką naszą perspektywę. No bo my też obie akurat tutaj nie jesteśmy prawnikami…

E.K.: Ja jestem prawnikiem. 

N.D.: Jesteś prawnikiem? Przepraszam. Ale jakby mamy swoją perspektywę na tę ustawę. Nie ma żadnych interpretacji jakiś wiążących, nie ma wytycznych, nie ma stanowisk, więc no… działamy trochę tak jak czujemy, tak jak my na to patrzymy. No i tutaj jeszcze rozporządzenie tutaj też może wskażemy, bo wydaje mi się, że to jest dość istotne. Może nie dotyczą one stricte audytu fundacji, ale jest to jakiś tam proces legislacyjny czy element tego procesu. Więc wskazujemy i tutaj mamy właśnie rozporządzenie ministra sprawiedliwości w sprawie rejestru fundacji rodzinnych. Ten stary, nieobowiązujący jest właśnie z maja 2023 roku. Obecnie mamy rozporządzenie z 22 kwietnia tego roku, które zmienia rozporządzenie, ale ono wejdzie dopiero 29 lipca i tam w tym rozporządzeniu mamy wskazane, że będzie możliwość pobierania takich wyciągów. Tak, one będą w takiej skróconej wersji, bo to też nie będzie taki pełny jak KRS u nas, znaczy u nas w sensie takim wiemy, wiemy o co chodzi w przypadku tak spółek. Nie będzie to taki pełny wyciąg, ale będą tam informacje chociażby o nazwie fundacji, o numerze tym RFR, tak? Bo to są rejestr fundacji, będzie informacja o siedzibie, NIP, Regonie, zawsze coś. Teraz nie mamy nic.

E.K.: To jest bardzo potrzebne, bo w tym momencie tak naprawdę w czasach cyfryzacji dostęp bezpośrednio w sądzie, no to jest to jest bardzo…

N.D.: Tak, no bo rejestr jest jawny, ale żeby się dowiedzieć, trzeba pojechać.

E.K.: Tak, dokładnie. 

N.D.: Tak więc od tego 29 lipca powinna pojawić się ta możliwość. No rozporządzenie tutaj wprowadza te wytyczne. Ta możliwość ściągania chociażby wyciągów. No ale dalej nie będzie chociażby tych dokumentów finansowych, które możemy sobie właśnie z KRS-u ściągnąć. Tak. No na razie jakby tej możliwości w tym rozporządzeniu nie ma. 

E.K.: Tak i przechodzimy teraz do tego najważniejszego przepisu, najważniejszego z perspektywy naszej prezentacji, tym tego o czym dzisiaj chcemy rozmawiać, czyli do przepisu, który wprowadza nam obowiązkowy audyt fundacji rodzinnych. I tak już na wstępie chcę zaznaczyć, że to nie jest dobrowolny audyt, więc to nie jest tak, że możemy chcieć lub nie. 

N.D.: Dokładnie.

E.K.: Nie jest to też badanie sprawozdania finansowego. 

N.D.: Właśnie to jest też bardzo często i to spotykałam właśnie to takie sytuacje gdzieś w kontaktach z klientami, że klienci dzwonili: “No no pani Natalio, potrzebuję audytu do fundacji”. No a potem się okazywało, że nie chodziło o ten audyt, tylko o badanie sprawozdania. Więc to jest takie też słowo używane bardzo często w kontekście badania sprawozdania finansowego, ale tutaj nie o to chodzi. 

E.K.: Może być mylące. Także audyt funkcjonuje obok sprawozdania finansowego. To jest zupełnie odrębna instytucja. 

N.D.: Znaczy jest pewna pewne powiązanie, o tym będziemy mówić.

E.K.: Oczywiście, ale chodzi mi o to, że jest inny zakres, inne osoby przeprowadzają to badanie w sensie audyt fundacji rodziny. Sama mówię badanie. I to jest to jest tak to jest coś, co muszą państwo zapamiętać. I przepis generalnie wskazuje nam, że taki audyt fundacji rodzinnej jest przeprowadzany przez firmę audytorską lub przez albo przez zespół audytorów. Te podmioty są wyznaczone przez zgromadzenie beneficjentów. No i przepis nam też pokazuje jaki jest obszar, zakres tego audytu. Ustawa mówi nam wprost, że przedmiotem audytu jest zarządzanie aktywami fundacji rodzinnej, zaciąganie i spełnianie zobowiązań oraz zobowiązania publiczno-prawne. Mamy w zasadzie w takim razie trzy takie dość duże bloki do badania, do weryfikacji. Ten pierwszy blok: aktywa w zasadzie weryfikacja tak wydaje się powinna polegać na tym, że sprawdzamy jaki majątek posiada fundacja rodzinna, jak ten majątek jest ewidencjonowany, jaki jest zarządzany, w jaki sposób są podejmowane decyzje dotyczące tego majątku, czy te decyzje są w jakiś sposób dokumentowane, czy są wymogi formalne odnośnie tych decyzji. Tutaj też w ramach tego wydaje się, że powinniśmy weryfikować czy ten majątek fundacji jest bezpieczny, czy jest odpowiednio zabezpieczony i też oczywiście czy sposób zarządzania tym majątkiem przez fundację rodzinną jest zgodny z celem tej fundacji rodzinnej. Ten drugi blok: zobowiązania to w zasadzie wygląda na to, że powinniśmy sprawdzić jakie zobowiązania posiada fundacja, jakiego rodzaju, kto podejmuje decyzję o tych zobowiązaniach, o zaciągnięciu tych zobowiązań, czy one są zgodne ze statutem, czy są zgodne z wewnętrznymi dokumentami, czy tak naprawdę nie zagrażają na przykład takie zobowiązania nam do wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów, bo to też jest bardzo istotna rzecz i czy też nie zagrażają wypłacalności fundacji. 

N.D.: No właśnie, czy są płacone w terminie.  

E.K.: Czy są płacone w terminie, dokładnie tak. Więc to jest taki blok, który wydaje się, że weryfikacja właśnie powinna polegać na sprawdzeniu takich rzeczy. I ostatni ten taki duży blok, czyli zobowiązania publiczno-prawne, no to tak naprawdę chodzi o podatki.  

N.D.: Mhm. 

E.K.: Fundacja rodzinna oczywiście jest tym podmiotem zwolnionym z podatku, ale to nie znaczy, że ta weryfikacja nie powinna przebiegać. My musimy sprawdzić fundację pod kątem podatku dochodowego od osób prawnych, podatku dochodowego od osób fizycznych, obowiązków płatnika, obowiązków ewidencyjnych, obowiązku składania deklaracji, prawidłowego rozliczania, identyfikowania świadczeń na przykład na rzecz beneficjentów. Więc ten zakres podatkowy jest też tutaj taki dość istotny i dość szeroki. I on jest istotny też jakby z mojej perspektywy jako doradcy podatkowego, bo może powodować nam takie sytuacje, znaczy on może pomóc wykryć sytuacje, które potencjalnie grożą nam ryzykiem, że mamy zaległości podatkowe na przykład i możemy dzięki temu wprowadzić jakieś działania naprawcze tej fundacji, przemodelować na przykład jakieś transakcje. Więc to jest jakby istotne z mojej perspektywy. I przepis też, jak państwo widzą, pokazuje nam te kryteria, pod jakim kątem musimy weryfikować te działania fundacji rodzinne, działalność fundacji rodzinnej. O tych kryteriach opowiem państwu trochę później w kolejnych slajdach, więc tutaj nie będę się na nich skupiać. I od razu przechodzimy sobie do pytania bardzo ważnego. Kto przeprowadza ten audyt? 

N.D.: Tak, bo tu mamy wskazane, że firma audytorska, więc zespół audytorów.  

E.K.: Tak. Tak, dokładnie tak. Przepis mówi tak, że mamy do wyboru w zasadzie albo firmę audytorską, albo zespół audytorów. Natomiast jeśli chodzi o ten zespół audytorów, to bardzo precyzyjnie wskazane jest w kolejnym przepisie, kto powinien wchodzić w skład tego zespołu audytorów.

Przepis mówi, że w skład tego zespołu powinien wchodzić biegły rewident, doradca podatkowy, adwokat lub radca prawny. Każda osoba jest odpowiedzialna za weryfikację tak naprawdę innego rodzaju ryzyka. Dlatego ten zespół jest taki interdyscyplinarny.

Wiadomo, biegły rewident będzie patrzeć na dane finansowe, będzie patrzeć na aktywa, zobowiązania, przepływy pieniężne.

Doradca podatkowy będzie się skupiać na zobowiązaniach publiczno-prawnych, na podatkach i na rozliczeniach, na prawidłowości deklarowania, wykazywania, wpłacania i tak dalej.

Perspektywa adwokata czy radcy prawnego będzie bardziej polegać na tym, że będzie porównywać działania fundacji z przepisami, z ustawą o fundacji rodzinnej, ze statutem fundacji. Będzie weryfikować, czy decyzje fundacji są podejmowane w odpowiedni sposób, czy uchwały są w prawidłowy sposób sporządzane, czy działania fundacji są na przykład zgodne z dokumentami wewnętrznymi, politykami, które w tej fundacji obowiązują.

Więc tu mamy taki bardzo przekrojowy, można powiedzieć, ten zakres badania i nie jest w stanie zrobić tego badania ani samodzielnie biegły rewident, ani samodzielnie doradca podatkowy, ani samodzielnie radca prawny czy adwokat. Po to jest ten zespół trzyosobowy i tu muszę powiedzieć, że on musi być trzyosobowy. Wiadomo, że tych w tym zespole może być więcej biegłych, więcej doradców, więcej radców, ale te trzy osoby to jest takie minimum, które ustawa nam pokazuje. I kolejna bardzo ważna rzecz, wymóg niezależności. Ustawa w kolejnym przepisie, który państwo widzą teraz na slajdzie, wymaga nam, żeby audytor, który przeprowadza audyt fundacji rodzinnej był niezależny od tej fundacji, nie brał udziału w procesie podejmowania decyzji przez fundację rodzinną, nie świadczył czynności rewizji finansowej lub doradztwa na rzecz tej fundacji. I ten wymóg niezależności jest bardzo istotny. To nie jest tylko  takie kryterium formalne. On powinien być weryfikowany w każdym przypadku po to, żeby zapewnić wiarygodność takiemu audytowi. No bo nie możemy dopuścić do takiej sytuacji, że przykładowo radca prawny, który stworzył model wypłacania świadczeń na rzecz beneficjentów i doradca podatkowy, który ten model zaopiniował, później sprawdza to, co sam tak naprawdę przygotował. Więc taka sytuacja, no to nie jest sytuacja pożądana, więc mamy przepisy, które nam taką sytuację tak naprawdę w tym przypadku wykluczają.  

N.D.: Tak. Tylko tutaj jeszcze też słowo komentarza w zakresie właśnie tych osób, które przeprowadzają ten audyt, bo tak jak też wskazywałaś tutaj w tym poprzednim slajdzie, ma to być firma audytorska lub zespół właśnie ten zespół audytorów. No ale jeżeli mówimy o tej firmie audytorskiej, to tak naprawdę mamy na myśli biegłych rewidentów, tak mi się wydaje. No bo biegli rewidenci zgodnie ze swoją ustawą o biegłych rewidentach wykonują swój zawód właśnie w imieniu firmy audytorskiej. Tak więc jeżeli mówimy, że będzie to firma audytorska lub zespół audytorów, w którym jest też biegły rewident, to jakby nie patrzeć będzie to biegły rewident.  

E.K.: Tak. 

N.D.: No i teraz pytanie. Idźmy dalej, bo to jest też taka wątpliwość, którą ja gdzieś podnosiłam podczas ostatniego wystąpienia. Nie wiem czy ktoś z państwa miał okazję zobaczyć taki wywiad w Dziennik Gazeta Prawna. Tam wskazywałam również właśnie na tą wątpliwość jak podchodzić do tych osób, do tego zespołu, bo biegły rewident, tak jak już też tutaj powiedziałam, nie może wykonać tej usługi sam w swoim imieniu, no bo biegły rewiduje przez firmę audytorską, tak, więc to się sprowadza tak naprawdę do firmy audytorskiej. Ja to tak rozumiem. Nie wiem, Edyta, jak ty to rozumiesz? 

E.K.: Ja mam podobne rozumienie tego przepisu, że tak naprawdę tą stroną umowy po drugiej stronie właśnie jak fundacja rodzinna i firma audytorska i tu mamy tą firmę audytorską, która buduje zespół, który się składa właśnie z tych trzech osób wskazanych tutaj w tym przepisie.  

N.D.: Dokładnie. Tak. Tak. Najbezpieczniej. Ja tak to czuję w tym momencie i tak też współpracujemy z klientami na ten moment, że to biegły rewident dobiera sobie tak zwanych ekspertów biegłego rewidenta do zespołu, właśnie w postaci doradcy podatkowego, tak? Czy radcy prawnego. I w tym momencie to jest bezpieczne podejście, bo spełniamy tę opcję tej firmy audytorskiej, spełniamy tę opcję zespołu audytorów. I to jest chyba takie najlepsze podejście na pewno do momentu, w którym to nie jest w inny sposób wskazane.  

E.K.: Tak. Właśnie biorąc pod uwagę jakby niejednoznaczność tych przepisów i też pojawiające się tak naprawdę, bo czytam różne komentarze o tych przepisach, niektórzy mówią, że to jest taka usługa właśnie, którą tylko i wyłącznie firma audytorska może zrobić. Widziałam też komentarze, gdzie niby nie, więc na ten moment… 

N.D.: Widziałam, że są nawet kancelarie prawne, które reklamują się, że one mogą zrobić mogą zrobić ten audyt. No ale gdzie tam biegły w tym?  

E.K.: Właśnie to jest ta trudność i biorąc pod uwagę ryzyko, które jest, że ten audyt nie będzie przeprowadzony w sposób wskazany w ustawie, niezgodnie z przepisami, to myślę, że ta opcja z firmą audytorską jest w tym momencie najbezpieczniejsza. Firmą audytorską, która do zespołu właśnie dobiera doradcę podatkowego i radcę prawnego czy adwokata, żeby zapewnić tą interdyscyplinarność tego przeglądu audytu.  

N.D.: Dokładnie tak. I tutaj też pojawia się ten element jakby samej klasyfikacji tej usług. Bo jak idziemy tutaj właśnie w kierunku tej firmy audytorskiej, w kierunku biegłego rewidenta, no to musimy znowu ustalić czy jest usługa atestacyjna, czy nie jest. No właśnie, nie mamy na ten moment żadnego stanowiska oficjalnego, czy to PIBR-u (Polskiej Izby Biegłych Rewidentów), czy no jakiegoś innego wiążącego stanowiska jak patrzeć na tą usługę. Ja na ten moment uważam, że jest to usługa atestacyjna. Bo jeżeli biegły rewident ma w jakiś sposób zaopiniować, czy uwiarygodnić z wysokim, czy tam jakimś umiarkowanym stopniu pewne procesy, no to to jest definicja usługi atestacyjnej. I idąc dalej, ja bym nawet powiedziała, że to jest właśnie czynność rewizji, o czym tutaj też mamy mowę w tym trzecim podpunkcie. Jest to czynność rewizji, no bo jest to zastrzeżone dla biegłych rewidentów idąc dalej. No bo jeżeli dochodzimy do wniosku, że zarówno firma audytorska, jak i zespół audytorów to jest biegły rewident, no to jest zastrzeżona dla biegłego rewidenta, więc czynność rewizji. No i tutaj właśnie pojawia się ten trzeci punkt, który jest w ustawie wskazany, że tego audytu nie może dokonać osoba, która zrobiła tę czynność rewizji finansowej.  

E.K.: To jest właśnie ważne też to, że mówimy o osobie, nie mówimy o firmie audytorskiej. 

N.D.: Dokładnie tak.  

E.K.: Bo możemy mieć taką sytuację, że w ramach, że ta sama firma audytorska przeprowadza badanie sprawozdania finansowego i audyt robi obowiązkowy, natomiast zespół jest inny i wydaje się, że w takich okolicznościach to kryterium niezależności będzie spełnione.  

N.D.: No tak, bo tu jest mowa o osobie. Że osoba, która w okresie nim objętym i w jego trakcie nie świadczyła tej czynności rewizji w tym przypadku. No i teraz pytanie, jak często ten audyt powinniśmy przeprowadzać? Jak często on powinien się odbywać? Tutaj też przepis no wskazuje niby jasno, niby proste, minimum raz na cztery lata.  

E.K.: Mhm.  

N.D.: Więc co najmniej raz na cztery lata. No niby proste, no ale tutaj się pojawia kilka pytań w tym zakresie. Ale idąc też dalej w tym artykule mamy wskazane, że w przypadku fundacji rodzinnej, której sprawozdanie finansowe podlegało czy podlega badaniu przez biegłego rewidenta, tak, czyli zgodnie z ustawą o rachunkowości, no to ten audyt przeprowadza się corocznie przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego. Więc z jednej strony moglibyśmy tutaj, tu mamy jakieś pytanie, za chwilkę odpowiemy. Mamy tutaj od razu takie wskazanie w tym drugim punkcie, że ten audyt powinien się wtedy odbywać corocznie, więc chyba na danych rocznych. Ale czy tak na pewno jest? Tego nie wiemy. Bo jeżeli pójdziemy w kierunku, że raz na cztery lata, no to wtedy obejmuje cały ten okres czteroletni? Od poprzedniego audytu? Albo właśnie jakby tutaj mamy znowu takie pytania w sumie bez odpowiedzi i zależą od naszej interpretacji. Więc teraz pytanie Edyta, czy zastanawiałaś się co to znaczy właśnie raz na cztery lata? Czy od momentu powstania fundacji liczymy ten okres czteroletni, czy od pierwszego roku obrotowego?  

E.K.: Wydaje się, że powinniśmy liczyć od samego początku, bo od momentu zawiązania fundacji rodzinnej, nawet chyba w fundacji rodzinnej, w organizacji bym powiedziała, że to już jest etap, kiedy mamy akt. I ja bym powiedziała, że to są te cztery lata, które od początku liczymy powstania, tak jak mówię i te cztery lata mamy po to, żeby w ramach tego czteroletniego okresu ten audyt przeprowadzić.

N.D.: Mhm. I potem cyklicznie co cztery lata, żeby się w tym w tym okresie łapać.  

E.K.: Tak się wydaje.  

N.D.: Ja też bym to w ten sposób interpretowała. No bo nie mamy tu wskazane, tak jak mówię, że to muszą być na danych rocznych, że to musi być, nie wiem, po zamknięciu roku obrotowego. Jedyne co, no to jeżeli podlega badaniu, no to ten audyt do zatwierdzenia sprawozdania, tak?  

E.K.: Tak, no to to jest inna rzecz.  

N.D.: No ale jeżeli nie mamy tego badania, no to wtedy pojawia się tutaj problem co to znaczy raz na cztery lata. My widzę, że mamy tutaj jakby takie samo spostrzeżenie, że liczmy od początku powstania fundacji. Tutaj pytanie (z czatu), jaka jest zatem różnica pomiędzy audytem a badaniem? Co będzie weryfikowane przy audycie? Będziemy o tym mówić za chwilę i rzeczywiście to jest właśnie to, co wskazywałyśmy też na początku, nie, że ten audyt i te badanie szczególnie właśnie u, nie wiem, księgowych tak czy pracowników jakichś w ogóle służb księgowych ten audyt kojarzy się momentalnie z badaniem sprawozdania finansowego.

E.K.: Tak, bo przepisy nam nie wprowadzają nigdzie takiego obowiązku badania przy innych podmiotach tego typu. No każdy jest przyzwyczajony do obowiązkowego badania sprawozdania finansowego, a tu nagle się pojawia audyt obowiązkowy, w którym ma uczestniczyć doradca podatkowy i radca prawny czy też adwokat. To jest taka, to jest taka nowość trochę można powiedzieć.  

N.D.: Tak. Tak. Czyli w sumie bardziej restrykcyjne podejście niż do standardowej spółki.  

E.K.: Szersze na pewno. Szersze. Na pewno szersze. 

N.D.: Na pewno szersze. Okej. No to teraz pytanie, co z tym badaniem sprawozdania finansowego? No bo jeżeli mamy tu taką opcję, że ten audyt przeprowadza się w tym momencie, jak przeprowadza się badanie sprawozdania finansowego, no to przypomnijmy sobie przepisy, które wskazują na to, kiedy te sprawozdanie finansowe powinno podlegać badaniu przez biegłego rewidenta. Tu mamy przepisy ustawy o rachunkowości. Tak, one nam tutaj to wskazują w jaki sposób powinniśmy do tego podejść. Artykuł 64. No i mamy tam informację, że badaniu podlegają roczne sprawozdania finansowe jednostek, które kontynuują działalność i jest tutaj mowa o pozostałych jednostkach. Może tak, żaden z tych takich wprost wskazanych podpunktów tego artykułu nie wskazuje na fundacje rodzinne jako takie, więc musimy popatrzeć na te progi, tak, które znamy, czyli progi zweryfikować, czy fundacja nie przekroczyła dwóch z tych trzech progów, które są wskazane w ustawie i na tej podstawie podejmować decyzję, czy to sprawozdanie finansowe podlega badaniu, czy nie podlega badaniu przez biegły rewidenta i mamy wskazane te trzy progi. Pierwsze średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty 50 osób.  

E.K.: Wydaje mi się, że to nie będzie często spełniony warunek w fundacjach rodzinnych. 

N.D.: No praktycznie tak. Ja bym zaryzykowała stwierdzenie, że nigdy, ale no może się zdarzyć. Więc pierwsze myślę, że odrzucamy. Bierzemy pod uwagę tak naprawdę dwa kolejne. Pierwsze z nich mówi o sumie aktywów bilansu na koniec roku obrotowego. 3 125 000 EUR  po kursie powiedzmy tym, który mieliśmy na koniec 2025 roku, to tam nam będzie wychodziło plus minus. Tu mam zapisane 13 210 000 i przychody netto ze sprzedaży 6 250 000 € i tutaj będziemy mówili o poziomie 26 500 000 PLN. 

Progi niby duże i wydaje się czytając tak literalnie tutaj ten przepis, że sprzedaż towarów, produktów no niby nie będzie dotyczył fundacji, no ale mamy znowu pewne wątpliwości, które ja też mam w kontakcie właśnie z klientami, że tutaj jest mowa tak naprawdę o tych przychodach z działalności statutowej, z działalności operacyjnej. No i teraz pytanie, co jest działalnością statutową fundacji? No bo ustawa o fundacji rodzinnej wskazuje nam wprost jakie tam elementy, co może fundacja robić. Tak więc tam głównie będzie kwestia obrotu tymi aktywami finansowymi, jakieś udzielanie pożyczek, najem chyba też tam jest wskazany wprost, więc nie będzie tej działalności stricte takiej operacyjnej, którą my znamy właśnie z ze spółek, czy z innych jednostek, ale będzie tutaj innego rodzaju ta działalność statutowa. I właśnie, czy jak się pochylimy nad tymi fundacjami rodzinnymi, czy tutaj w tej pozycji przychodów netto ze sprzedaży towarów, produktów, czy tutaj nie powinny być zaprezentowane przychody z działalności statutowej? Moim zdaniem tak. No nie mamy znowu… oczywiście  powinno być to zapisane odpowiednio w polityce rachunkowości i tutaj trzeba mieć też to na uwadze i ja tutaj od razu wskazuję państwu, żeby państwo zweryfikowali w swoich fundacjach rodzinnych jak wygląda polityka rachunkowości, bo wielu naszych klientów jak otrzymuje gdzieś tam polityki rachunkowości czy sprawozdania finansowe, w których jest ten opis polityki taki skrócony powiedzmy, ale jest, to to jest taki opis skopiowany jeden do jeden ze spółki, takiej jakiejś usługowej, czy handlowej, produkcyjnej, gdzie tam jest mowa o rozchodzie materiałów, towarów. No przecież to nie dotyczy fundacji, nie?  Więc naprawdę tutaj zwracam uwagę, żeby państwo sobie zweryfikowali swoje polityki rachunkowości fundacji i popatrzyli, czy tam są odpowiednie zapisy dotyczące fundacji i w szczególności zwracam uwagę właśnie na tą działalność statutową, bo moim zdaniem w przypadku fundacji na przykład, która udziela pożyczek swoim beneficjentom. Odsetki z tych pożyczek powinny być prezentowane w działalności podstawowej. To jest podstawowa działalność tej fundacji. Oczywiście odpowiednio to trzeba opisać. Trzeba mieć też z tyłu głowy stanowisko standardu Komitetu Standardów Rachunkowości. Mamy takie stanowisko dostępne obowiązujące, które mówi o rzetelności sprawozdania finansowego i o tym, że to sprawozdanie musi pokazywać obraz sytuacji jednostki. Ustawa oczywiście też to wskazuje, ale mamy jeszcze dodatkowe stanowisko, które to podbija. W tym stanowisku jest wpisane, że musimy zwracać uwagę właśnie na to, żeby ten obraz sytuacji finansowej był odpowiednio zaprezentowany w sprawozdaniu finansowym. No to w przypadku fundacji no musimy to wyrzucić wyżej, mówiąc już kolokwialnie. Nie zostawiajmy tego w finansówce, czy w pozostałej operacyjnej, tylko idźmy do podstawowej operacyjnej. No oczywiście to wymaga opisów w polityce rachunkowości, ale zwracam na to uwagę, bo to może kwestia prezentacji tych różnych transakcji spowodować, że jednak fundacja przekracza te progi.  

E.K.: Dokładnie tak. Wpadnie w ten obowiązek.  

N.D.: A my tego nie wiemy, bo mamy to na dole. Jeszcze kiedyś ustawa tutaj w tym przepisie wskazywała, że przychody netto ze sprzedaży i operacji finansowych. Więc wtedy tą finansówkę musieliśmy dodać. A teraz tego nie ma już od pewnego czasu po nowelizacji ustawy, więc mamy tu stricte te przychody z operacyjnej działalności. No ale co jest z tą działalnością operacyjną? Więc tutaj daję  taką informację, żeby państwo się nad tym zastanowili, sobie to przeanalizowali. Może się okazać, że sprawozdanie państwa fundacji podlega właśnie badaniu sprawozdania przez biegłego, no co za tym idzie, mają państwo do zrobienia obligatoryjny audyt razem z tym badaniem sprawozdania finansowego. Więc tu taka mała gwiazdka i uwaga, żeby państwo też sobie na to na to zwracali uwagę.  

E.K.: Dobrze, idziemy dalej. Idziemy dalej. I tutaj nam pada pytanie, jaki jest zakres audytu. Na tym slajdzie pokażemy państwu te pięć kryteriów, o którym mówiłam na samym początku, pod kątem których należy weryfikować działalność fundacji rodzinnej.

I pierwsze kryterium to kryterium prawidłowości. Musi być, znaczy realizacja tego kryterium, czyli weryfikacja pod kątem prawidłowości będzie polegać na tym, że będziemy sprawdzać poprawność w kontekście wykrywania błędów, na przykład błędów rachunkowych, ale też prawidłowości rozumianej jako zgodności właśnie z procedurami, które obowiązują w danej fundacji. Czyli ja to widzę tak, że jeżeli statut fundacji przewiduje dla danej decyzji uchwałę, no to weryfikacji będzie podlegać, czy ta uchwała jest i czy ona jest w prawidłowy sposób skonstruowana. Więc to jest to kryterium prawidłowości.

Drugie kryterium: rzetelność, czyli zgodność tego, co mamy w dokumentach z tym, co nam się pojawia tak naprawdę w stanie faktycznym. Czy dokument dokumenty odzwierciedlają ten rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych. I tutaj no nie chodzi tylko o to, żeby stwierdzić, czy ten dokument jest, czy go nie ma, tylko chodzi o to, żeby zobaczyć, co w tym dokumencie jest zapisane i czy to to faktycznie odpowiada danemu stanowi faktycznemu.

Trzecie kryterium: zgodność z prawem. Tutaj chodzi przede wszystkim o ustawę o fundacji rodzinnej, ale chodzi też o zgodność z przepisami prawa podatkowego, z przepisami o rachunkowości, z przepisami prawa cywilnego. Więc to też należy zweryfikować w ramach takiego audytu.

Kolejne kryterium, zgodność z celem fundacji. Fundacja ustawowo w zasadzie ma trzy cele. Gromadzenie mienia, zarządzanie mieniem w interesie beneficjentów i spełnianie świadczeń na rzecz beneficjentów. Plus mamy cel szczegółowy ustalony przez fundatora w statucie tej fundacji. Więc audyt i weryfikacja działalności fundacji powinna polegać na porównaniu, czy te działania, które fundacja podejmuje są zgodne właśnie z tym celem, który został wyznaczony tej fundacji. Więc taka weryfikacja też powinna nastąpić.

I ostatni punkt: zgodność z dokumentami fundacji. Dokumenty fundacji, czyli statut, czyli polityki jakieś wewnętrzne, które mogą funkcjonować. Więc to też jest taki aspekt, który należy sprawdzić, że jeżeli fundacja narzuciła sobie jakieś procedury dla podejmowania jakichś decyzji, no to te procedury muszą być zachowane w działalności gospodarczej tej fundacji. Idąc dalej, ten taki zasadniczy punkt badania, czyli audyt zarządzania aktywami. Ustawodawca nie dał nam żadnych wytycznych. Co to ma być? Co ma być sprawdzone?  

N.D.: Może się pojawią. 

E.K.: Pod jakim kątem, z jakiej perspektywy. I my tutaj próbowałyśmy pokazać państwu takie obszary, które w naszej ocenie, w ramach tego punktu jak gdyby, powinny być zbadane i zweryfikowane. Tych obszarów tutaj mam sześć. Pierwszy to jest struktura majątku fundacji rodzinnej, sposób lokowania aktywów.

Drugi obszar to polityka inwestowania i też dywersyfikacja i ryzyka.

Trzeci punkt, zasady podejmowania decyzji inwestycyjnych.

Kolejny, transakcje z podmiotami powiązanymi. Bezpieczeństwo majątku rodzinnego i wycena aktywów. Jeśli chodzi o strukturę majątku fundacji, no to tak naprawdę audyt będzie weryfikował jakiej fundacja majątek posiada. Czy to są tylko i wyłącznie pieniądze, czy to są też inne aktywa, udziały, instrumenty finansowe, czy są pożyczki i po prostu będzie weryfikacja wszystkich tych składników majątku plus weryfikacja, czy one są prawidłowo zaewidencjonowane i ujęte w dokumentacji, a także czy jak gdyby posiadanie tego majątku, tego rodzaju majątku jest zgodne oczywiście z celem działania tej fundacji. Więc to jest taki, według mnie element, który powinien podlegać badaniu.

Drugi punkt polityka inwestowania. No oczywistym jest, że nie każda fundacja rodzina będzie posiadała politykę inwestowania, bo to nie jest obowiązkowy dokument. Natomiast wydaje się, że fundacje, które będą prowadzić intensywną działalność, może w tym zakresie, to powinny taki dokument posiadać, żeby właśnie działać zgodnie z procedurami. Pozostałe fundacje, które takiego dokumentu nie posiadają, też muszą uzasadnić podejmowane swoje decyzje biznesowe, inwestycyjne. Więc fundacja musi być w stanie wykazać, że one są dokonane w sposób przemyślany i też wydaje się, że powinny być dokumenty jak gdyby potwierdzające, że jakieś analizy zostały przeprowadzone, że dana decyzja została podjęta.

Dywersyfikacja ryzyka. No tutaj jest taka kwestia, że jeżeli mamy fundację rodzinną, która ma tylko jeden rodzaj aktywa i cała działalność to jest tylko ten jeden rodzaj aktywa, no to trzeba się zastanowić, czy zarząd ma świadomość ryzyka z tym związanego i czy to ryzyko zostało faktycznie zaakceptowane i jak gdyby ten obszar według mnie też powinien być sprawdzony. Transakcje z podmiotami powiązanymi. No tu jest taka sytuacja, że oczywiście fundacja może dokonywać transakcji czy z fundatorem, czy z beneficjentami. No jak wiadomo te transakcje mają swoje wymogi i te wymogi muszą być spełnione również w tego rodzaju transakcjach, czyli z fundacją rodzinną. Więc musimy zadbać o to, żeby te transakcje były właściwie udokumentowane, w cenach rynkowych. Czy są spełnione wszystkie wymogi do tego. Jeśli chodzi o bezpieczeństwo majątku rodzinnego, no to tutaj się musimy zastanowić i jak gdyby zweryfikować w ramach audytu, czy ten majątek na przykład jest ubezpieczony, czy jest odpowiednio ubezpieczony, czy są jakieś spory dotyczące tego majątku, no czy jest jakieś ryzyko po prostu, że fundacja ten majątek może stracić. Więc to jest ten aspekt, który też według mnie trzeba zweryfikować.

No i ostatni aspekt, wycena aktywów. I tutaj chodzi o wycenę aktywów. W zasadzie ta wycena aktywów ma znaczenie nie tylko na potrzeby takie księgowe stricte, ale też po to, żeby ten majątek upłynnić, sprzedać później po właściwej cenie albo też żeby ocenić, czy świadczenia nieodpłatne są prawidłowo wycenione. Więc to jest taki element, który też według mnie powinien być zweryfikowany.

Natomiast tak jak już mówiliśmy na samym początku, ten zakres badania trzeba dostosować do danej fundacji, do wielkości, do rodzaju majątku i też jak gdyby to jest nasza ocena, że to powinno być w taki sposób zweryfikowane, a być może przy niektórych rodzajach fundacji rodzinnych uznamy, że ten zakres powinien być inny. No tak jak mówiliśmy, ustawa nam tutaj nie pokazuje w jaki sposób to konkretnie powinno być zrobione. Jeżeli chodzi o kolejny taki dość istotny aspekt, czyli świadczenia na rzecz beneficjentów, to w ramach takiego audytu fundacji rodzinnej również powinniśmy się przyjrzeć tym świadczeniom. Czy mamy zgodność wypłaty świadczeń ze statutem? Czy są dokonywane te świadczenia na rzecz beneficjentów znajdujących się na liście beneficjentów? Czy są właściwie udokumentowane? Jeżeli mamy na przykład obowiązkową uchwałę, czy ta uchwała jest podjęta, czy ona jest podjęta w prawidłowy sposób, musimy też zweryfikować jakiego rodzaju świadczenia są dokonywane na rzecz tych beneficjentów, bo możemy mieć i świadczenia pieniężne, innego rodzaju świadczenia rzeczowe, możemy mieć przekazanie praw, ale też możemy mieć udostępnienie majątku, co tak na początku może się nie wydawać, że to jest jakiś rodzaj świadczenia, a finalnie jest tam korzyść dla tego podmiotu. Jeśli chodzi o świadczenia na rzecz beneficjentów, to ważna też jest  jakby kwestia skutków podatkowych, które musimy badać zarówno po stronie fundacji, jak i beneficjentów. Kolejny bardzo ważny aspekt, aspekt jakby z mojej perspektywy też, to jest audyt podatkowy fundacji rodzinnej, czyli weryfikacja czy zobowiązania publiczno-prawne są przez tą fundację wykonywane i w ramach takiego audytu wydaje mi się, że powinniśmy oczywiście w pierwszej kolejności zweryfikować status zwolnienia fundacji rodzinnej. Ona jest zwolniona, ale należy zweryfikować jakie ma źródła przychodów, w jaki sposób te przychody są dokumentowane i dokonać takiej ogólnej oceny w tym zakresie. Musimy sprawdzić też czy fundacja odpowiednio rozlicza podatek dochodowy od osób prawnych przypadków wypłaty na rzecz beneficjentów. Mówimy o tym 15% podatku. Fundacja też może być płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, więc w tym zakresie też jako płatnik podlega odpowiedzialności, musi wypełnić swoje obowiązki. musi też we właściwy sposób przekazywać informacje o tych wpłatach, deklarować je, więc to też jest taki aspekt, który należy weryfikować. Bardzo ważna rzecz i taka myślę, że podatkowo wrażliwa to jest działalność wykraczająca poza ten dozwolony zakres fundacji. To o czym już też mówiłaś, jeżeli mamy takiego rodzaju działalność no to mamy sankcyjne opodatkowanie 25%.  

N.D.: No właśnie to chciałam powiedzieć. Jest ona dozwolona, ale zapłaci wyższy podatek. 

E.K.: Tak, tak, i taki nasz audyt powinien zweryfikować czy ta działalność występuje czy nie. Powinniśmy być w stanie na podstawie tego audytu ocenić czy mamy ryzyko w tym zakresie czy nie, bo to jest ryzyko kwotowo istotne. Transakcje z podmiotami powiązanymi. To ten punkt już, o którym mówiłam wcześniej państwu, czyli musimy zweryfikować, czy fundacja rodzinna w ogóle sprawdza i bada, czy identyfikuje takie transakcje i w jaki sposób do nich podchodzi. No i ostatni punkt to takie ogólne ryzyka podatkowe, o których można mówić, bo wiadomo, że te fundacje rodzinne powstawały najczęściej na bazie jakiegoś modelu wypracowanego przez kancelarię prawną albo kancelarię doradców podatkowych, który zakładał jakiś tam sposób optymalnego zarządzania majątkiem i też optymalnego pod kątem podatkowym. Więc ten model warto w ramach takiego audytu też przejrzeć i zweryfikować.  

N.D.: Tak, czyli te spojrzenie jakby jakieś osoby z zewnątrz.

E.K.: Tak. Tak. Dlatego też ten zespół, ten zespół musi być niezależny i myślę, że to jest to dlatego właśnie taki przepis i jak gdyby to nam zapewni tą wiarygodność tego badania.  

N.D.: Jasne. To teraz się zastanowimy, jak wybrać partnera, tak do przeprowadzenia tego audytu. Na co zwrócić uwagę szukając odpowiednich osób, odpowiedniego zespołu, specjalistów do przeprowadzenia właśnie tego audytu. Myślę, że bez wątpienia istotne jest doświadczenie w fundacjach rodzinnych. No bo to jest taki twór… 

E.K.: Znaczy ja bym zaczęła jeszcze od tego, że musimy mieć ten zespół interdyscyplinarny, czyli musimy mieć w mojej ocenie taki podmiot, który nam zapewni minimum tych trzech.  

N.D.: Dokładnie. Minimum tych trzech. Tak więc musimy mieć po prostu taką pewność, że te osoby, którym powierzamy przeprowadzenie tego audytu, że nikt nie zakwestionuje nam tego, że no nie było tych osób, tych specjalistów w tym zespole. zwany. Więc bez wątpienia ważne jest, żeby te osoby miały jakiekolwiek doświadczenie w tych fundacjach rodzinnych. Przy tworzeniu, badaniu, nie wiem, doradztwie, tak żeby te osoby po prostu wiedziały czym fundacje rodzinne są i że to nie są te fundacje i stowarzyszenia, organizacje pożytku publicznego, bo też się spotkałam już z takimi interpretacjami. Nie, nie, to jest inny twór, więc dobrze, żeby te osoby miały tego świadomość i miały doświadczenie w tych fundacjach. Doświadczenie w badaniu struktur majątkowych, czyli właśnie też o czym tutaj już Edyta mówiła, żeby te osoby miały jakiekolwiek doświadczenie w tym zakresie. Ten multidyscyplinarny zespół, realny udział biegłego rewidenta, doradcy podatkowego i prawnika. No bo tutaj ci specjaliści są wskazani w proces, że muszą brać udział w audycie fundacji rodzinnej, więc ważne, żeby mieć tą pewność, że ten realny udział tych specjalistów w tym audycie będzie. Metodologia audytu, czyli to podejście, co te osoby od nas chcą, tak żebyśmy mieli tutaj taką spójność tego podejścia. Oczywiście kwestia niezależności, spełnienia tych wymogów, o których jest mowa w ustawie. Znajomość prawa fundacyjnego, podatków w fundacji, formułowanie praktycznych rekomendacji, zdolność do rozmowy z fundatorem, tak wiadomo, zarządem, beneficjentami, żeby być cały czas w takim stałym kontakcie, nie? Żeby ten czas znaleźć na rozmowę z tymi osobami.  

E.K.: No i pytanie: ile to kosztuje?  

N.D.: No właśnie, ile to kosztuje? Na to pytanie nie ma prostej odpowiedzi. Muszę powiedzieć po prawniczemu: to zależy. To zależy i tak naprawdę możemy sobie pokazać jakie czynniki nam wpływają na ten koszt. I tutaj w zasadzie wymieniliśmy sobie na tym slajdzie te czynniki. No pierwsze to wartość i rodzaj majątku. Inaczej będzie wyceniony audyt fundacji rodzinnej, która ma tylko i wyłącznie środki pieniężne, a inaczej będziemy wyceniać audyt fundacji, która ma nieruchomości, udziały, instrumenty finansowe. Wiadomo, że to jest inna skala później badania i sprawdzania. Ważna jest też liczba aktywów, liczba beneficjentów, liczba świadczeń, bo też jak gdyby jeżeli będziemy mieć różnorodne świadczenia na rzecz beneficjentów i tych beneficjentów będziemy mieć szerokie grono, no to ten zakres weryfikacji nam się od razu rozszerza. Myślę, że wpływ na cenę też będą miały te transakcje z podmiotami powiązanymi, bo to jest jakby dodatkowy aspekt badania, który no wymaga po prostu specjalisty i wymaga czasochłonności i wnikliwej tak naprawdę weryfikacji. Jakość dokumentacji to takie bardziej formalne, bym powiedziała, kryterium, bo też możemy sobie wyobrazić dwie identyczne fundacje rodzinne, gdzie czasochłonność badania jednej jest dużo krótsza, bo dokumentacja jest uporządkowana, jest wszystko poukładane, a w drugiej jest na przykład, no jest po prostu bałagan, nie ma spójności pomiędzy dokumentami i są braki, więc też inna czasochłonność będzie w jednym przypadku i w drugim przypadku. Zakres działalności gospodarczej. Jeżeli ten zakres jest szeroki, no to wiadomo, że szerokość badania nam się też zwiększa i tym samym cena niestety nam pączkuje w ten sposób. No i oczywiście liczba lat objętych audytem, no bo inaczej będzie wyceniony audyt w przypadku, kiedy mamy badanie pierwsze fundacji za poprzednie załóżmy trzy lata, a inaczej będzie wycenione badanie, czyli audyt w zasadzie, który jest zrobiony rokrocznie już któryś z kolei. 

N.D.: Jeszcze przez ten sam zespół.  

E.K.: Dokładnie. Tak więc to to będzie na pewno wpływać na cenę.  

N.D.: Tak. Tutaj też pokusiłyśmy się o takie przygotowanie osi czasu, jakby to na jak widzimy na osi czasu właśnie ten czas trwania audytu fundacji rodzinnej. Musimy bez wątpienia zacząć właśnie od tej analizy niezależności, od przyjęcia zlecenia. Zweryfikować czy możemy się takiego zlecenia podjąć, czy ta druga strona może nam te tą usługę świadczyć dla nas. Tak, musimy ustalić zakres, harmonogram, listę dokumentów. Dobrze jest dostać tą listę dokumentów od tego naszego partnera, który nam przeprowadzi ten audyt wcześniej.  

E.K.: Tak, żeby się przygotować. 

N.D.: No tym bardziej jeżeli to jest właśnie pierwszy audyt, nie wiemy, czego on dotyczy. Też bardzo często tą księgowość fundacji rodzinnych po prostu biura rachunkowe prowadzą, tak? No, no nie jest to księgowa zatrudniona stricte na etacie, więc są to biura rachunkowe, które też mają swoje, wiadomo, swoje inne zadania. Albo są to biura, nie umniejszając oczywiście nikomu, ale takie mniejsze, które na przykład nie miały kontaktu nigdy z biegłym rewidentem, tak, czy z obsługiwaniem biegłego rewidenta podczas jakiegokolwiek badania. Więc tutaj ta to też jest jakby istotne, żeby przygotować się odpowiednio do tego audytu. Przeanalizowanie tej dokumentacji korporacyjnej. 

E.K.: To już po stronie partnera, po naszej stronie. 

N.D.: Tak, analiza ta księgowa finansowa, analiza podatkowa, rozmowy właśnie z zarządami czy wybranymi osobami odpowiedzialnymi na przykład za księgi. Tak więc na pewno ta rozmowa, identyfikacja ustaleń, omówienie projektu raportu, no i później ten raport końcowy. Bo tutaj w ustawie też mam wskazane, że ten raport końcowy ma się pojawić. Niestety nie jest wskazane, co w tym raporcie ma być, więc ja raczej idę w kierunku takim, że to powinien być wynik naszych działań, aniżeli zbiór wszystkich rekomendacji. No bo wydaje mi się, że część rekomendacji będzie można wdrożyć od razu. Przynajmniej taką mam analogię do badań sprawozdań finansowych.

E.K.: Może być różnie. 

N.D.: Może być różnie, zależy czego będzie to dotyczyło. Więc jeżeli to jest jakiś element, którego się nie da wprowadzić od razu, no to będzie problem. Ale na przykład, jeżeli ja ze swojej perspektywy tej finansowej zgłoszę, że wymaga aktualizacji polityka rachunkowości i w ciągu tygodnia klient jest w stanie ją zaktualizować, ją wdrożyć, bo politykę możemy wdrożyć od 1 stycznia, tak w danym momencie od 1 stycznia roku obrotowego, no to ja już nie będę tak, tak rozumiem, nie będę pisała w tym raporcie końcowym, że polityka rachunkowości jest błędna, no bo już klient zrobił odpowiednie działania albo poprawił, wprowadził jakieś korekty do sprawozdania finansowego, coś udokumentował, no to już tego nie będę pisać. Ja tak widzę tę swoją perspektywę.  

E.K.: Ja myślę, że to też jest kwestia, jak gdyby tego, czego oczekuje od nas zgromadzenie beneficjentów, zlecając nam takie badanie, taki audyt. W jaki sposób, jakich elementów na przykład oczekuje w raporcie. Bo skoro przepisy nam nie mówią wprost, co tam ma się znaleźć, no to zakładam, że powinny się w nim znaleźć te informacje, które są istotne z perspektywy właśnie oceny zarządzania fundacją rodziną poprzez te kryteria, które się tam pojawiają. Natomiast kwestia szczegółów to myślę, że już jest kwestia właśnie jakby umowna pomiędzy dwiema stronami. Jestem w stanie sobie wyobrazić, że ktoś będzie chciał bardzo szeroki raport obejmujący całe analizy, będzie chciał mieć wszystko. A jestem też przekonana, że będą podmioty, które będą oczekiwać tylko i wyłącznie konkluzji i kilku punktów z rekomendacjami.  

N.D.: Dokładnie tak. No jeżeli pójdziemy w kierunku takim, o którym mówiłyśmy na początku, czy to jest usługa atestacyjna, to to tutaj mamy jakiś standard, tak? No nie jakiś konkretny standard, który nam wskazuje jak raport atestacyjny powinien wyglądać, jakie elementy powinien zawierać. Oczywiście nie jest to zamknięta lista.  

E.K.: Mam teraz pytanie właśnie to to jest bardzo zabawne, że z jednej strony jest standard, który obowiązuje kogo? Biegłych rewidentów. A nie obowiązuje radcy podatkowego, nie obowiązuje radcy prawnego.  

N.D.: Ale jak pójdziemy w kierunku takim, że doradca podatkowy i radca będą ekspertami biegłego rewidenta, to raport wyda tylko biegły rewident, opierając się też na informacji, którą on dostanie od tych swoich ekspertów zewnętrznych. I wtedy biegły wyda atestacyjny, który tak jak mówię, no pewne tam kryteria są wskazane, które w tym raporcie, w standardzie są wskazane, które muszą w raporcie się znaleźć. Więc tutaj mamy chociaż powiedzmy jakiś punkt wyjścia, no ale oczywiście można go odpowiednio sobie w jakiś sposób dostosowywać do oczekiwań, tak jak mówisz, czy do zgromadzenia beneficjentów.  

E.K.: No też jak gdyby wydaje mi się, że to zgromadzenie beneficjentów może wskazać i te obszary, które na przykład ich bardziej interesują w przypadku takiego audytu i identyfikują tam potencjalne ryzyka. Więc to też jest ten zakres mówię i ten raport to jest no na razie kwestia tak naprawdę ustaleń i dogadania w danym momencie dla danego audytu.  

N.D.: Dokładnie tak. Więc podsumowując, jak się przygotować do tego audytu. Należy przygotować odpowiednio dokumenty korporacyjne, dokumenty wszystkie beneficjentów, dokumenty majątkowe, księgowe, podatkowe, polityki, procedury. Więc ten zakres jest dość szeroki. 

E.K.: Tych dokumentów wydaje się, że jest dużo, ale ten zakres jest badania dość szeroki.  

N.D.: Dlatego dobrze dostać tę listę dokumentów rzeczywiście wcześniej, żeby się móc do tego przygotować. No i od tego będzie zależało, ile ten audyt potrwa, bo wyobrażam sobie sytuację, w której on będzie trwał tydzień, a wyobrażam sobie sytuację, gdzie on będzie trwał dwa miesiące na przykład. Tak więc rzeczywiście to zależy od tego. Dobrze, szanowni państwo, my powoli będziemy kończyć. 

E.K.: Ale mamy tutaj jeszcze jedno pytanie jest, ale myślę, że to ty odpowiesz, bo to jest o badanie sprawozdania finansowego, o te progi.  

N.D.: Tak, właśnie czytam. Pan Zbigniew zadał nam tutaj pytanie czy audyt jest audyt jest obowiązkowy co 4 lata badanie czy jest obowiązkowe co rok? Nie, panie Zbigniewie, rozmawiałyśmy o tym. Ten webinar też jest nagrywany więc on będzie dostępny w późniejszym czasie online więc zachęcamy do odsłuchania, ale tu mogę wskazać, że fundacja rodzinna czy sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej podlega obowiązkowi badania przez biegłego, jeżeli przekracza progi, o których jest mowa w ustawie o rachunkowości.  

E.K.: Dokładnie tak. Jeszcze na koniec chcielibyśmy zaprosić państwa 24 czerwca stacjonarnie u nas w Gliwicach. Zapraszamy na poranki podatkowe. Będę na porankach podatkowych ja razem z moim kolegą Rafałem Nowakiem. Będziemy rozmawiać o ulgach podatkowych, więc zapraszamy. Tu powinien się pojawiać państwu taki panel z możliwością zapisu, więc zachęcam do spotkania. Spotkanie stacjonarne w Gliwicach, to jeszcze powtarzam, żeby państwo wiedzieli.  

N.D.: Ale bezpłatne, więc zachęcamy. To jest zawsze taka super okazja do wymiany doświadczeń, prawda? Więc zachęcamy. My dziękujemy państwu bardzo serdecznie. Mamy nadzieję, że udało się odpowiedzieć chociaż na część pytań. No niestety wiele wątpliwości jest nadal. Tutaj wyświetlamy namiary na mnie, na Edytę. Jeżeli jakieś pytania są, zachęcamy tutaj również do telefonów, czy korespondencji mailowej. Postaramy się odpowiadać na wszelkie pytania.  

E.K.: Ja mam jeszcze takie na podsumowanie takie trzy wnioski. Po pierwsze, żebyśmy zapamiętali, że audyt fundacji rodzinnej to nie jest badanie sprawozdania finansowego, że to są dwie dwa różne rodzaje badań. Druga rzecz, że audyt fundacji rodzinnej wymaga interdyscyplinarnego zespołu. Biegły rewident, doradca podatkowy, radca prawny bądź adwokat. No i trzecie właśnie, że fundacja może się przygotować do tego wcześniej. Może przygotować dokumenty i być gotowa już z wyprzedzeniem na to, że tych pytań będzie dużo, że tych obszarów badania jest wiele.  

N.D.: Dokładnie tak. Dziękujemy raz jeszcze i do usłyszenia, do zobaczenia na kolejnych naszych wydarzeniach.  

E.K.: Do widzenia.