Dlaczego audyt danych historycznych w  prospekcie IPO jest kluczowy?

Dane historyczne w prospekcie emisyjnym spółki planującej wejście na giełdę podlegają obowiązkowemu audytowi. To nie tylko wymóg prawny, ale też fundament zaufania inwestorów do emitenta.

Dane historyczne jako fundament IPO

Prospekt emisyjny to podstawowy dokument wymagany przez Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1129 w sprawie prospektu emisyjnego. Zawiera on informacje niezbędne dla potencjalnych inwestorów, by mogli ocenić sytuację finansową, majątkową i perspektywy rozwoju spółki.

Jeden z kluczowych elementów prospektu stanowią dane historyczne – są to sprawozdania finansowe za co najmniej trzy ostatnie lata obrotowe. Wymóg ich badania przez biegłego rewidenta wynika zarówno z prawa krajowego, jak i z regulacji unijnych.

Brak badania historycznych sprawozdań finansowych uniemożliwia zatwierdzenie prospektu przez Komisję Nadzoru Finansowego.

Dlaczego audyt jest konieczny?

Audyt danych historycznych pełni kilka funkcji jednocześnie:

1. Weryfikacja rzetelności – inwestorzy muszą mieć pewność, że dane, na podstawie których podejmują decyzje, są wiarygodne.
2. Ujednolicenie prezentacji – audytor sprawdza, czy polityka rachunkowości stosowana w kolejnych latach jest spójna, a ewentualne zmiany są ujawnione zgodnie z MSR 8 „Polityka rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów”.
3. Identyfikacja ryzyk – biegły rewident ocenia, czy w danych historycznych nie ma istotnych zniekształceń, które mogłyby wprowadzić inwestorów w błąd.
4. Budowanie wiarygodności – zatwierdzony raport z badania wzmacnia zaufanie instytucji finansowych i potencjalnych inwestorów.

Definicja
Prospekt emisyjny to dokument wymagany przy ofercie publicznej akcji lub przy wprowadzaniu papierów wartościowych do obrotu regulowanego. Zawiera m.in. dane finansowe spółki, opis działalności, ryzyka i planów rozwoju. Musi być zatwierdzony przez KNF.

Perspektywa audytora

Z punktu widzenia audytora badanie danych historycznych w prospekcie różni się od standardowego corocznego badania sprawozdania finansowego. Biegły rewident musi nie tylko zweryfikować dane jednostkowe lub skonsolidowane, ale też ocenić ich porównywalność i spójność w całym okresie historycznym.

Podstawę stanowią przepisy Międzynarodowego Standardy Badania 700 „Formowanie opinii i sporządzanie sprawozdania z badania” oraz Międzynarodowego Standardu Badania 710 „Dane porównawcze”, które nakazują, by audytor w szczególności sprawdził spójność danych za kolejne lata oraz sposób ich prezentacji w prospekcie.

Audytor bada dane historyczne zgodnie z tymi samymi standardami, co pełne badanie sprawozdania finansowego – nie jest to tzw. „przegląd” czy „usługa poświadczająca o ograniczonym zakresie”.

Przykład znaczenia audytu

Przykład:
Spółka technologiczna planująca IPO przedstawiła w prospekcie dane finansowe, w których przychody wykazywane były w sposób agresywny – rozpoznawano je już w momencie podpisania kontraktu, a nie wykonania usługi. Audyt wykazał, że metoda ta była niezgodna z MSSF 15 „Przychody z umów z klientami”. Korekta danych spowodowała obniżenie przychodów o 20% i wykazanie straty zamiast zysku. Dzięki temu inwestorzy otrzymali rzetelny obraz sytuacji spółki.
Koniec przykładu.

Podstawy prawne

• art. 26 ust. 1 Rozporządzenia (UE) 2017/1129 – obowiązek przedstawienia zbadanych sprawozdań finansowych,
• art. 55 ustawy o ofercie publicznej – obowiązek załączenia opinii biegłego rewidenta,
• KSB 700, 710 – standardy dotyczące opinii i danych porównawczych.

Korzyści dla spółki i rynku

Z perspektywy spółki audyt danych historycznych bywa uciążliwy i czasochłonny, ale przynosi też wymierne korzyści:

• lepsza organizacja danych i uporządkowanie dokumentacji,
• wczesne wykrycie słabości kontroli wewnętrznej,
• większa wiarygodność w rozmowach z bankami czy funduszami,
• obniżenie kosztu kapitału dzięki większemu zaufaniu rynku.

Dla rynku kapitałowego znaczenie jest jeszcze większe – rzetelnie zbadane dane historyczne to gwarancja, że inwestorzy podejmują decyzje na podstawie faktów.

Inwestorzy a przejrzystość

Nie można zapominać, że prospekt emisyjny to w istocie „wizytówka” spółki wobec inwestorów. W warunkach dużej konkurencji o kapitał, transparentność i wiarygodność stają się przewagą konkurencyjną. Biegły rewident, poprzez audyt danych historycznych, pełni więc rolę nie tylko kontrolera, ale i strażnika uczciwej gry rynkowej.

Wnioski

Audyt danych historycznych w prospekcie IPO to nie formalność, ale element krytyczny dla bezpieczeństwa inwestorów i uczciwości rynku. Bez zbadanych sprawozdań finansowych prospekt nie zostanie zatwierdzony przez KNF, a inwestorzy nie otrzymają rzetelnych podstaw do podjęcia decyzji.

Dlatego spółki planujące IPO powinny traktować audyt nie jako przeszkodę, lecz jako inwestycję w zaufanie rynku. Zaufanie, które w świecie kapitału często jest cenniejsze niż same liczby.

Timeline: Przygotowanie danych historycznych do IPO

Etap 1 – Wstępna analiza ksiąg i polityki rachunkowości

• Przegląd obecnej polityki rachunkowości (zgodnie z art. 10 UoR).
• Weryfikacja, czy stosowane metody są zgodne z MSSF (jeśli wymagane przez regulacje rynku).
• Identyfikacja obszarów wymagających korekt (np. przychody, leasing, konsolidacja).

Etap 2 – Uporządkowanie sprawozdań finansowych

• Przygotowanie sprawozdań jednostkowych/skonsolidowanych za 3 lata historyczne.
• Sprawdzenie porównywalności danych (KSB 710 „Dane porównawcze”).
• Zapewnienie spójności w prezentacji i ujawnieniach.

Etap 3 – Audyt danych historycznych

• Badanie przeprowadzone przez niezależnego biegłego rewidenta (art. 55 ustawy o ofercie publicznej, Rozporządzenie (UE) 2017/1129).
• Weryfikacja poprawności wyceny, prezentacji i ujawnienia danych.
• Sporządzenie opinii i raportu z badania zgodnie z KSB 700.

Etap 4 – Korekty i dostosowania

• Wprowadzenie korekt wskazanych przez audytora (np. błędy w rozpoznawaniu przychodów, konsolidacja).
• Aktualizacja sprawozdań i not objaśniających.
• Ostateczne zatwierdzenie danych do prospektu.

Etap 5 – Integracja danych z prospektem IPO

• Włączenie danych finansowych i opinii biegłego rewidenta do prospektu emisyjnego.
• Zgodność z wymogami Rozporządzenia (UE) 2017/1129 oraz wytycznymi ESMA.
• Konsultacje z domem maklerskim i doradcami prawnymi.

Etap 6 – Zatwierdzenie przez KNF i publikacja

• Przekazanie pełnego prospektu do Komisji Nadzoru Finansowego.
• Odpowiedzi na pytania i uzupełnienia wymagane przez nadzór.
• Publikacja prospektu i rozpoczęcie oferty publicznej.