International Poland

Aktualnie obowiązujące sankcje na gruncie przepisów o cenach transferowych

Autor: Dorota Topyła-Bażak

Wraz z nowymi regulacjami w zakresie cen transferowych na 2019 rok, pojawiły się nowe sankcje istotnie zaostrzające odpowiedzialność podatników za niedochowanie rynkowych warunków transakcji, a także niedopełnienie obowiązków dokumentacyjnych. Sankcje te zostały określone zarówno w przepisach Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa tekst jedn. Dz.U z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej jako: OP), jak i Kodeksu Karnego Skarbowego (ustawa z 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy tekst jedn. Dz.U z 2018 r. poz. 1958 ze zm., dalej jako: KKS).

W poprzednim stanie prawnym jedną z sankcji stanowiło określone w art. 19 ust 4. ustawy o CIT zastosowanie stawki sankcyjnej, w przypadku gdy organ na podstawie art. 11 Ustawy o CIT doszacował dochód podatnika a podatnik nie przedłożył temu organowi dokumentacji podatkowej. Wówczas opodatkowaniu stawką sankcyjną w wysokości 50% podlegała różnica pomiędzy dochodem określonym przez organ a dochodem zadeklarowanym przez podatnika. Zastosowanie sankcji uzależnione było więc od spełnienia dwóch przesłanek: nieprzedłożenia organowi dokumentacji cen transferowych oraz stosowania cen nierynkowych.

Z kolei odpowiedzialność karnoskarbowa sprowadzała się do zastosowania sankcji z art. 80 §1 lub §3 KKS w razie niezłożenia w terminie właściwemu organowi informacji podatkowej lub złożenie informacji podatkowej niezgodnej z prawdą. Art. 56 §1 KKS mógł stanowić zaś podstawę do nałożenia sankcji za złożenie nieprawdziwego oświadczenia o sporządzeniu kompletnej dokumentacji cen transferowych. Podstawą odpowiedzialności na gruncie cen transferowych mógł stanowić również art. 54 §1 KKS w przypadku gdy podatnik uchylając się od opodatkowania nie ujawnił właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie złożył stosownej deklaracji narażając w ten sposób podatek na uszczuplenie.

Przepisy podatkowe w zakresie cen transferowych wprowadzone w 2019 r. niewątpliwie przyczyniają się do zmniejszenia ilości podmiotów zobowiązanych do sporządzenia dokumentacji cen transferowych, odmiennie kształtuje się kwestia sankcji – te począwszy od 2019 r. są zdecydowanie bardziej restrykcyjne niż w poprzednim stanie prawnym.

Kwestie odpowiedzialności z tytułu cen transferowych na gruncie OP zostały uregulowane  w rozdziale 6a. Zgodnie z nowymi regulacjami OP w art. 58b §1, organ ustala w drodze decyzji dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 10% sumy nienależnie wykazanej lub zawyżonej straty podatkowej i niewykazanego w całości lub w części dochodu do opodatkowania w zakresie wynikającym z decyzji. Regulacja ta zastąpiła dotychczas stosowane na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy o CIT opodatkowanie stawką 50% kwoty doszacowania z tytułu niezgodności warunków transakcji z zasadą ceny rynkowej.

W praktyce w przypadku poniesienia przez podatnika straty podatkowej, różnica pomiędzy wartością straty wykazanej przez podmiot a wartością tej straty określoną przez organ nie podlegała opodatkowaniu stawką sankcyjną, bowiem różnica ta nie stanowiła dochodu. Obecnie stawką 10% może zostać opodatkowana zarówno suma nienależnie wykazanej lub zawyżonej straty podatkowej, jak i niewykazanego w całości lub w części dochodu do opodatkowania w zakresie wynikającym z decyzji. Wobec tego bez znaczenia pozostaje fakt czy dany podmiot w przypadku doszacowania osiągnął zysk czy poniósł stratę.

W art. 58c OP wprowadzono możliwość podwojenia zobowiązania podatkowego – wówczas gdy podstawa do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego przekracza kwotę 15 000 000 zł (w zakresie nadwyżki ponad tę kwotę) lub podatnik nie przedłożył dokumentacji podatkowej. Stawki dodatkowego zobowiązania podatkowego mogą również zostać potrojone w sytuacji łącznego wystąpienia obu przesłanek tj. gdy dodatkowe zobowiązanie przekracza 15 000 000 zł oraz  nie została przedłożona dokumentacja podatkowa. Podwojenie i potrojenie stawki sankcyjnej, oznacza, że na nadwyżkę ponad 15 000 000 zł zostanie nałożona kolejno stawka 20% lub 30%.

Należy zauważyć, że wspomniane sankcje na gruncie OP odnoszą się do każdej transakcji z podmiotem powiązanym, a nie tylko do tych objętych obowiązkiem dokumentacyjnym. Oznacza to, że sankcje mogą zostać nałożone również na podmioty niezobowiązane lub zwolnione z obowiązku sporządzania dokumentacji cen transferowych.

Nowe sankcje zostały wprowadzone również do KKS i odnoszą się zarówno do naruszenia przepisów w zakresie składania oświadczeń o sporządzeniu dokumentacji lokalnej, jak i naruszenia obowiązku składania informacji o cenach transferowych.

Od dnia 1 stycznia 2019 r., na mocy art. 56c ust 1. KKS podatnik ponosi odpowiedzialność za zaniechanie obowiązku złożenia oświadczenia o sporządzeniu dokumentacji lokal file, a także złożenia oświadczenia po terminie lub poświadczenia w nim informacji niezgodnej ze stanem rzeczywistym.  Z kolei na mocy art. 80e § 1 KKS odpowiedzialność karnoskarbowa spoczywa na podatniku, który pomimo obowiązku nie składa Szefowi KAS informacji o cenach transferowych (TP-R) lub analogicznie jak w przypadku art. 56c ust. 1 KKS składa tę informację po terminie lub poświadcza w niej stan niezgodny z rzeczywistym. W obu przypadkach sankcją za naruszenie przepisów karnoskarbowych jest kara grzywny do 720 stawek dziennych. Biorąc pod uwagę, że w 2019 roku stawka dzienna grzywny wynosi od 75 zł do 30 000 zł, kara w wysokości 720 stawek dzienny może wynieść od 54 000 zł do 21 600 000 zł. Jednocześnie w dalszym ciągu obowiązuje art.80 § 1 KKS zgodnie, z którym podmioty, które nie składają w terminie właściwemu organowi wymaganej informacji podatkowej podlegają karze grzywny do 120 stawek dzienny, tj. do kwoty 3 600 000 zł.

Należy również wspomnieć, że wprowadzenie ,,nowych” regulacji w zakresie cen transferowych pozwala organom uznać, że dana transakcja zawarta pomiędzy podmiotami nie doszłaby do skutku, bądź podmioty zawarłyby inną transakcję. Stosownie do powyższego organ ma prawo pominąć skutki podatkowe danej transakcji zawartej pomiędzy podmiotami powiązanymi, jeżeli zdaniem organów podmioty niepowiązane nie zawarłyby takiej transakcji. Organ podatkowy może ponadto dokonać recharakteryzacji transakcji, a następnie ocenić jakie skutki podatkowe wywołuje pierwotna transakcja oraz transakcja po przeprowadzeniu recharakteryzacji. Powyższe może mieć istotne znaczenie przy ustaleniu wartości dodatkowego zobowiązania podatkowego, a także ewentualnych konsekwencji karnoskarbowych.